Sir Hermes Marana

2012-01-31T13:03:00.001+03:30

2012-01-28T12:33:00.000+03:30

Laura Letinsky

(+)

2012-01-25T13:37:00.000+03:30

نگاتیو حرمت دارد، قیچی نکنید

2012-01-23T01:47:00.000+03:30

بد جایی‌ست، آن جایی که یک "حق‌ته"ی گنده‌ی بی‌رحم و تلخ و واقعی چمبره زده باشد روی آدم، روی آدم آدم، روی همه‌چی آدم.

2012-01-21T14:56:00.000+03:30

... بشینین فیلم‌هایی که توش یه آدمی داره می‌ره رو تماشا کنین. همه‌شون تا توی فرودگاه آدمه رو دنبال می‌کنن. ازون‌جا به بعد آدمه ول می‌شه دیگه. دوربین با ستاد بدرقه برمی‌گرده خونه. نشد که هیچ دوربینی همراه آدمه راه بیفته بره ببینه طرف در چه حاله. قصه‌ی آدمه تو همون نقطه‌ای که رفت تموم‌شده فرض می‌شه انگار.

خانم لنگ‌دراز

2012-01-18T20:33:00.000+03:30

یک دمی هست، یک لحظه‌ی گل‌درشت و کلیشه‌ای هست که آدم تلفن را می‌گذارد/می‌بندد، از پشت میزش بلند می‌شود، چندتا کارتن روی میز می‌گذارد، وسایل شخصی‌اش را از روی میز و کشوها جمع می‌کند، کارتن‌ها را می‌گیرد دستش‌ و برای همیشه محل کارش را ترک می‌کند و از هفت دولت آزاد می‌شود. درست همان‌جا که آینده‌ات می‌شود یک نامعلوم خوش‌بخت و مبهم. درست همان‌جا که زیردست و بالادستت دارند تماشایت می‌کنند، همان دم. من؟ من بنده‌ی آن دم‌ام کلن.

وسط اتوبان امام‌علی زدم کنار که همین را بنویسم و بروم.

2012-01-16T12:16:00.000+03:30

تنها موبایل «تاشو»یی که داشتم، موتورلا بود، اولینِ سری RAZR که تازه «فینگرتاچ» شده بود کلیدهایش، خیلی نازک، خیلی خارجی. (یادم بیندازید یک وقتی هم اصولن از دیزاین‌های خاص و خ و متفاوت گوشی‌های موتورلا بنویسم، خب؟) بعد این‌جوری بود که صدای بستنِ تلفن، فیزیکِ بستنِ تلفن‌ یک جور خوبی آدم را یاد فیزیکِ «گذاشتن» گوشی‌های تلفن‌های قدیمی می‌انداخت. خیلی قبل‌تر از گوشی‌های بی‌سیم‌ای که شبیه موبایل شده و آدم خاتمه‌ی مکالمه را صرفن با فشردن یک «دکمه» اعلام می‌کند و فوقِ فوقش، گوشی را پرت می‌کند روی مبل، تخت. می‌خواهم بگویم در «بستن» تلفن، «گذاشتن» گوشی، یک خشونتِ خوبی بود، علی‌الخصوص وقت‌هایی که غیظ داری. البته یک وقت‌هایی هم هست که غیظ نداری، عیش داری. وقت‌هایی که تلفن را می‌بندی و به‌جایش نیش‌ت را باز می‌کنی. می‌خواهم اضافه کنم که حتا آن‌جور وقت‌ها هم فرق دارد تاریکی با تاریکی، گذاشتن و بستن با فشار دادن. جه برسد به این حالتِ خخخخخِ چانه.

2012-01-15T03:28:00.002+03:30

گاهی آدم یک‌جوری این شب آخر تعطیلی را می‌نشیند به سریال‌دیدن، به هی اپیزود پشتِ اپیزود، بی که حتا شعف خاصی، که انگار این به تعویق‌انداختنِ صبح است که در آن می‌کوشی. به تعویق‌انداختنِ روزِ کاریِ کوفتیِ دیگری. یک‌جوری که اصلن دلت می‌خواهد آن عصبیتِ ناشی از کم‌خوابی را. انگار که بخواهی مکررش کنی، کلن.

2012-01-15T01:03:00.000+03:30

مثل این می‌ماند که شما نامزد نوبل فیزیک بوده باشید، بعد در یک گردهمایی کسی به روی خودش نیاورد و با شما از ادبیات حرف بزند. مثل این می‌ماند که شما به‌تازگی ترجمه‌ی کامل «اولیس» را با جان‌کندن به چاپ رسانده باشید بعد رفقای‌تان اصلن به روی خودشان نیاورند و با شما از نوسان قیمت دلار حرف بزنند. مثل این می‌ماند که شما بیست کیلو کم کرده باشید، با رژیم و ورزش، بعد خانواده در اولین مهمانی از مراحل مهاجرت‌تان هی بپرسند.

یک قسمت‌هایی، ورهایی از وجود آدم هست در زندگانی، که آدم آن‌ ورها را دوست دارد برای خودش، بفهمی نفهمی به‌ش افتخار هم ممکن است بکند. یک تکه‌های خوشایندی از وجودتان هست کلن، که خیلی استقبال نمی‌کنید اگر وقتِ معاشرت به کل نادیده گرفته شود، به تخمِ جماعت باشد، یا اصلن روح‌شان هم خبر نداشته باشد و حرفی از آن نرود، به‌کل.

سرهرمس اغلب با این پرسش مواجه می‌شود که چرا تمایلش برای معاشرت با آدم‌های غیروبلاگی دارد روز به روز کم‌تر می‌شود. با این پرسش روبه‌رو می‌شود که چرا هی کم‌تر و کم‌تر از قبل حوصله‌ی جماعتی را دارد که اصولن از وجود این‌جا بی‌خبرند. هر روز که آدم غرق‌تر می‌شود لاجرم در سازوکار کسل‌کننده‌ی زندگانی، بیش‌تر دلش می‌خواهد این ورِ مجازی‌اش را. بیش‌تر دلش می‌خواهد با آدم‌هایی معاشرت کند که از این تکه‌ی خوشایندش خبر داشته باشند. گیرم حرفش را هم نزنند. لااقل یک ف که می‌گویی خیالت راحت است توی دلشان هم که شده تا حوالی فرحزاد می‌روند.

مخاطب این نوشته، طبعن این‌جا را نمی‌خواند. اگر می‌خواند که طبعن مخاطب این نوشته نبود.

2012-01-13T22:04:00.002+03:30

دو: آدمها را می شود به کلی روش دسته بندی کرد. چشم آبی ها و غیر چشم آبی ها. مهندس ها و غیر مهندس ها. زن ها و مرد ها. مجرد ها و بی بچه ها. ولی یک دسته بندی است که تازگیها بر اثر کهولت برایم جالب شده است. آدمهای دارای فردیت و بی فردیت. دورم آدمهایی را دارم که بدون اجتماع هم تعریف می شوند. یعنی برای خودشان وجود دارند. بعد یا قبل یا کنار کار چیزی دارند که برایش دل‌خوشند. یکی آشپزی دوست دارد. یکی یوگا. یکی موزیک. یکی عکاسی. یکی گربه. یکی کتاب و فیلم . یکی ساز زدن. یکی بافتنی. یکی سریال دیدن. یکی ورزش. این آدمها از تنهایی نمی ترسند. می توانند با خودشان با نزدیکانشان تنها باشند. برای تعریف شدن نیاز به حضور در جمع ندارند. در خلوت همین کارها را می کنند. به تک نفره یا دو نفره بودن نمی گویند تنهایی. حتی گاهی دیگران را دودر می کنند که به این خلوت برسند. جواب تلفن نمی دهند. می پیچانند. نمی روند. خانه می مانند برای خواندن کتابشان با چای. برای پختن کیک. برای گوش کردن به موزیک و شراب نوشیدن. چیزی دارند که به آن وصلند و آن چیز مال خودشان است. در آشپزخانه خودشان. در کتابخانه شان. در خلوتشان. برای خودشان. چیزی تعریفشان می کند.

خانم پیاده‌رو

2012-01-11T14:11:00.001+03:30

در خدمت و خیانت ارتباط آف‌لاین

یا رسد آدمی به جایی که ردیف اسمس و جی‌پی‌آراس قبض موبایلش سنگین‌تر از ردیف مکالماتش باشد.

یک عمر هی هوار کشیدیم که آقا در ارتباط آف‌لاین، در اسمس و ایمیل و الخ، لحن نیست، شور نیست، سوءتفاهم هست، فیلان هست. که آقا صدا خوب است، تصویر بهتر است، ماچ و بغل هم که اصلن اوووف. خب؟ حالا همه را یک‌جا پس می‌گیریم. کلن عرض می‌کنم ها. یک‌جا پس می‌گیریم سرمان را هم بالا می‌گیریم که مرد اصلن باید حرفش را پس بگیرد. اصلن چه معنی دارد آدم سر حرفش بماند سپیده.

یکی‌دوتاشان را زورم رسید تربیت کنم. جوری که بدانند هزاربار هم که زنگ‌ بزنند جواب‌شان را نخواهم داد. به‌جایش اسمس‌شان را در کسری از ثانیه ریپلای خواهم نمود. یک نمود می‌گویم یک نمود می‌شنوید ها. روزگار خوبی با هم داریم. می‌دانند که باید حرف‌شان را خلاصه کنند. به اقتضای مدیای متن. می‌دانند که ناچارند پرهیز کنند از مقدمه و موخره و آگراندیسمان و حاشیه. می‌دانند که جوابی که به‌شان می‌دهم همانی است که اگر کیسه‌کیسه حرف هم بزنند همان را تهِ تهش از من خواهند شنید. بعله، من یک دیکتاتور خون‌خوار و بی‌رحم و درک‌نکن هستم.

می‌گویند سلف‌پرتره مهم‌ترین چیزی است که برای شناخت یک آرتیست باید مد نظرش قرار داد. می‌گویند گویاتر از سلف‌پرتره متریال نداریم اصلن. می‌گویند سلف‌پرتره گاهی اصلن یک جور پیش‌بینی هولناک آینده است. می‌گویند آن تصویری است که هنرمند از خودش دارد، یا می‌خواهد داشته باشد، یا می‌ترسد که داشته باشد، یا هم چند تا یای دیگر.

شما کدام، کدام دکمه‌ی تلفن‌تان بیش‌تر فرسوده شده؟ استعمال شده؟ من، دکمه‌ی سایلنت.

موسیو ورنوش را یادتان هست؟ نه خداوکیلی یادتان هست؟ یک زمانی یک چیزی نوشته بود به این مضمون که از یک جایی به بعد استحاله شده بود. محو شده بود. شده بود به‌کل یک آدم مجازی. به فتحِ میم. همان موقع به خودم گفته بودم که هاها. بعد هم اضافه کرده بودم که هه. بعد هم سرم گرم شده بود و دیگر به ورنوش و نوشته‌اش فکر نکرده بودم.

رسد آدمی به جایی که کلن زنگ تلفنش برایش بشود به مثابه بوقی در دوردست، از ماشینی ناشناس، برای عابری بی‌ربط. می‌خواهم بگویم آدم به یک چنین کرختی‌ای می‌رسد گاهی. عادت می‌کند به جواب‌ندادن تلفن. لابد چهار روز بعدش هم کلن همین طلاق عاطفی را با باتری تلفنش برقرار می‌کند. دارم تصور می‌کنم و خوشحالم. روزی برسد به حق پنج‌تن، که آدم تلفنش را اصلن از خانه برندارد. یا به خانه نبرد. عیش عظما که اصلن در همان تصویر کلیشه‌ای است که شیشه‌ی ماشین پایین می‌آید، دستی بیرون می‌زند، تلفنی را به بی‌قیدی پرتاب می‌کند. ماشین دور می‌شود و در پیش‌زمینه‌ی کادر، تلفن مادرمرده کوبیده می‌شود روی آسفالت و قطعاتش خیلی شاعرانه و اسلوموشن به اطراف و اکناف پخش می‌شوند. یک بارانی هم بیاید همان موقع البته بد نیست. به لحاظ استتیک قضیه می‌گویم.

حکم بدهم. ایمیل سرآمدِ تمامِ خلقت است. اشرف مخلوقات پروردگار است. دست‌ِ خدا درد کند انصافن. حاضرم ایمیل‌های شما را جواب بدهم، به آدم‌های‌تان ایمیل بزنم، به‌جایش شما جای من حرف بزنید، تلفن بزنید و جواب بدهید. ده به یک، قبول؟

مثلن آدم بردارد (سلام هاشم، کلن) یک روز به همه‌ی آدم‌های «کانتکت‌لیست»ش اسمس بدهد که آقا من‌بعد این تلفن برای ابد خاموش خواهد بود. شماره‌ی جای‌گزینی هم نداریم. خب؟ بعد اضافه کند که هرکس هرکاری داشت به این آدرس ایمیل بزند. خداوند متعال جی‌پی‌آر‌اس را آفرید، پس بالاخره ظرف یکی دو ساعت جواب خواهید گرفت. لااقل آدم خودش تشخیص بدهد جوابِ کی را کی بدهد. بالاخره این‌جوری هم نیست که همیشه تکنولوژی اخ باشد و ایام قدیم ماه باشد و نوستالژی کولاک کند. من، سرهرمس مارانا، به شخصه راضی‌ام از تکنولوژی ارتباط آف‌لاین، راضی‌ام از انسرینگ‌ماشین، راضی‌ام از اسمس، ارضاءام از ایمیل. همین.

2012-01-10T13:43:00.002+03:30

مثلن؟ مثلن فکرکردن به آخرین حالِ خوبی که داشته‌ای. آخرین باری که کارکردن با یک سری آدم، زیر یک سقف، حال‌ عمومی‌ات را مساعد می‌کرده، که دل‌ت می‌خواسته معاشرت‌کردن‌شان را. که چهار کلمه چیز یاد می‌گرفتی ازشان، بی حرص‌خوردن. که از تو دو قدم جلوتر بودند و این دو قدم، دو قدم در مسیر پدرسوخته‌گی و هی‌مدام‌دورزدن نبوده. که می‌شده سرت را بالا بیاوری گاهی همان وسط کار، دو کلمه از آخرین فیلمی که دیدی، کتابی که خواندی، خراب‌شده‌ای که رفتی با یکی حرف بزنی. که حداقل یکی و حداکثر پانصدنفر آدم بی‌ربط به تو مدام پیرامون‌ت نبوده‌اند، روی اعصاب‌ت نبوده‌اند. که همیشه «غریبه»ی جمع نبوده‌ای، عجیبِ جمع نبوده‌ای. که هی مدام خودت را قایم نکرده‌ای، در را نبسته‌ای، داد و هوار نکرده‌ای که آقا بذارین من پن‌دیقه به حال خودم باشم.

مثلن همان سال جالبِ 76. همان دفتر کم‌تعداد دکتر س. بالاسر خانه‌اش. همان آتلیه که یک آشپزخانه‌ی اوپن داشت و قهوه‌جوش‌اش مدام به راه بود و ظهرها گاهی خودِ دکتر ژامبون‌به‌دست از راه می‌رسید و یله می‌دادیم روی کانتر و ساندویچ درست می‌کردیم. یا آخر هفته‌هایی که بطری‌اش را هم می‌آورد بالا، شیت‌ها را کنار می‌زدیم، گاهی هم یکی گیتار می‌زد. شما فرض کن خودِ خودِ خارج. همان غروب‌هایی که من و رها حوصله‌مان ته می‌کشید و می‌نشستیم روی میز وسط آتلیه، به ورورو حرف زدن از زمین و زمان. جوری که امیرحسین هم دادش دربیاید، متلک بارمان کند، بعد که کم نیاوردیم سیگارش را دربیاورد و به ما بپیوندد، خیر سرش شِف آتلیه بود. بعدها چندباری رها را دیدم. خانمی شده بود برای خودش، با حفظ همان شیطنت، جوری که مثل آن وقت‌ها منتظر یک جرقه بود. امیرحسین را اما گم کردم.

یا یکی دوسال قبل‌تر، کارآموزی، آتلیه‌ی خیابان میرزای شیرازی. با آن دستگاه کارت‌زنی‌اش که هر دقیقه یک صدای تق‌ای از آن بلند می‌شد و من هر روز غروب که داشتم بیرون می‌رفتم خیال می‌کردم دارد ساعات حضور و غیاب من را می‌شمارد که آخر ماه حقوق به من بدهد. با آن خانم و آقایی که سال‌ها بود با هم بودند ولی با هم نبودند. یک سفری هم رفته بودیم. یک جایی حوالی سد لار، که دشت بود، خیلی دشت بود. یک حال عمومی و خصوصی مبسوطی هم داشتم. آن سال‌ها که یکی‌دو نخ سیگار جیره‌ی روز آدم بود و کفاف می‌داد کلن. چند سال بعدتر ماسوله دیدم‌شان. همان‌قدر باهم و هم‌راه بودند هنوز. دوست‌شان داشتم. اسم‌ها؟ یک درصد شما فکر کن یادم مانده باشد.

2012-01-08T17:51:00.000+03:30

وسط جلسه سوزن ته‌گرد رو از روی میز برداشتم آوردم بالا گفتم به این برکت خدا اگه کاری از دستم بربیاد.

2012-01-07T14:30:00.003+03:30

سرهرمس هم (با اغماض) آدم است دیگر، یک اصلی داشت یک زمانی برای خودش، که یک جوری زندگانی کند، کار کند، کارهایش را بکند، که هر لحظه‌ای که ول کرد، که ول شد، که ولش کردند، رمزی، رازی، چوبی، چیزی در جبیش نمانده باشد که بعدها ملت بگردند دنبالش. همیشه یک جوری امور دنیا را برگزار کند که اگر روزی سرهرمس نبود، نشد، یا منفجر شد، کار دنیا لنگ نماند. بعله، به همین لحن. یک هراسی داشت همیشه‌ی تاریخش، که مبادا یک روزی که جاده بپیچد و او نپیچد و یک مدارکی، اسنادی، چوب‌هایی، چیزهایی در سرش یا جیبش یا کیفش موجود باشد که با خودش به آن دنیا ببرد و بعد ملت سرگردان بمانند. یک جوری که غروب که میزش را ترک کرد، اگر خدا خواست و فردایش بازگشتی درکار نبود، کسی گیر نکند، نماند.

نشد، نشد و مشغول‌‌الذمه‌ی خودش ماند. تقاص از این فیلان‌تر؟ حالا هر غروب که میزش را به امان خدا ول می‌کند و می‌رود، مدام این هراس را دارد که یک مدارکی، اسنادی، چوب‌هایی، چیزهایی در عالم هستی هست که فقط نزد اوست، که فقط او به آن‌ها آگاه است و این مالکیتِ یک‌نفره و اختصاصی از مدارک، اسناد، چوب‌ها و چیزها سرهرمس را کمی تا قسمتی می‌ترساند. دچار تشویشِ وجودی‌اش می‌کند.

می‌خواهم بگویم کلن مسوولیتِ چیزها را داشتن، مسوولیتِ یک‌نفره‌ی چیزها را داشتن وضعیتِ ناجوری است. خستگی می‌آورد، پای چشم آدم را کبود می‌کند. چه برسد به آدم‌ها.

2012-01-06T02:09:00.003+03:30

ثریا
در اغما و
ایرما
در خسّت
[جوری که دیگر شراب هم جز تا کنار بستر خوابم نمی‌برد]
پووووف

2012-01-05T10:17:00.002+03:30

«شاید که یاسمین لوی بوده است که می‌خوانده است. هر کسی که بوده، صدایش خراش داشته. مثل آن زن خواننده‌ی یونانی. یا آن زنی که اسپانیایی می‌خواند... صحبت اما نه بر سر عبری و یونانی است که صحبت این است که این‌همه سال، این‌همه سال و این‌همه درد گذشت اما یک خواننده‌ی زن ایرانی پیدا نشد که درد داشته باشد. صدایش خراش داشته باشد. اگر نه خراش دردهای کهنه، خراش دردهای جدید داشته باشد. دردهایی که کم نیستند. همیشه دوست داشتم زنی به فارسی همین‌طور ضجه‌های خراش‌دار بزند. مثل یاسمین لوی. مثل آن خواننده یونانی. مثل آن زن اسپانیایی.»

این‌ها را آقای کیقباد برای این پست آیدا نوشته است. سرهرمس هم با کمی دخل و تصرف وحدت می‌کند. وحدت می‌کند که «فادو»خوان لازم داریم آقاجان، یک خانمی هم باید بردارد «فادو»های این سال‌های ما را بخواند. خراش صدایش هم جوری باشد که خراش بیندازد.

آکادمی گوگوش کلن اتفاق جالبی بود. تله‌ویزیون «من‌وتو» توانست آدم‌های جورواجوری را پای این مسابقه بنشاند. درست و غلط شیوه‌ی داوری و رای‌گیری و بی‌ربط‌بودنِ انتخابِ نهایی گاس که خیلی هم اهمیتی نداشته باشد. مهم این بود که محبوبیت سوپراستاری مثل خانم گوگوش پشتوانه‌ی جلب توجه مسابقه‌ای شد که بیننده داشت، خوب هم داشت. سرهرمس احساس خوبی داشت وقتِ این ماراتن. حس یک جور مسابقه‌ی آبرومند وطنی. صداهای به دورهای نهایی رسیده هم انصافن گوش‌نواز بودند. لااقل مشکلات بدیهی نداشتند. به‌شخصه دوست دارم هنوز آن ترانه‌ی گروهی‌ای را که می‌خواندند. لابه‌لای صداها اتفاقن صدای خانم‌ها خبر خوبی بود. در این سال‌ها ریز و درشت، آقاهای پاپ‌خوانِ زیادی خواندند. صدای زنانه اما کم بود. بود، جور متفاوت و خوبی هم بود (مثل «ایندو» یا «آبجیز» در ژانرهایی کمی متفاوت) اما کم بود دیگر. قبول بفرمایید. صداهای زنانه‌ی ترانه‌ی «یه حرفایی» صداهای جدیدی بود. (خانم آوا هم بنده‌خدا کلن مصداق اجحاف بود، به آن خانمی)

«من‌وتو» با هر دو شبکه‌اش دارد خوب جوری جای خالی یک تله‌ویزیون ایرانی آبرومند را پر می‌کند. هرچند هنوز برای تکمیل‌شدن باید متصل‌ش کرد به «بی‌بی‌سی» و پخش‌های فارسی «نشنال جغرافیک» و «یورونیوز» مثلن. آدم‌های زیادی را می‌شناسم که ترکیب تله‌ویزیون‌های فارسی‌‌شان همین چندتاست. سرهرمس کلن کیف می‌کند که روزبه‌روز «سیمای جمهوری اسلامی» دارد بیش‌تر از حیض انتفاع می‌افتد.

بند دو و سه را البته برای جماعت تله‌ویزیون‌بین می‌گویم. وگرنه که تیمِ ما آدم‌هایی که تله‌ویزیون و ماهواره را کلن نقض حقوق فردی می‌دانند و با آن یک قهر متعصبِ تاریخی دارند، جداست. ماه‌ای ‌دوسه ساعت هم که تله‌ویزیون‌دیدن حساب نمی‌شود، می‌شود؟

2011-12-31T20:24:00.001+03:30

از احوال این روزها یکی هم این تلفن‌های یک‌طرفه است که خبر از دنیای این طرف می‌گیرد و همیشه، خوب که خبرهای بد را شنید، خوب که ناامید شد، خوب که برای هزارمین بار شنید که راهی وجود ندارد، به بغض ختم می‌شود. یک‌جور بغض لامصب‌ای که نمی‌دانی با آن چه کنی. یک جوری که صدایش از آن بالا یک‌هو سقوط می‌کند. آن‌جا که خبرهای عمومی تمام می‌شوند و حرف‌ها خصوصی‌ می‌شود. درست همان‌جا، یک‌هو صدایش می‌شکند. در خودش می‌شکند. بعد باعجله خداحافظی می‌کند. حواسم هست که الباقی بغض، وقتی گوشی تلفن را گذاشت، می‌رود و به گریه، به یک گریه‌ی مزمن و لاعلاج تبدیل می‌شود. تمام نمی‌شود لامصب. عادت نمی‌کند. حق دارد. خیلی حق دارد.

2011-12-30T09:15:00.002+03:30

انسرینگ‌ماشین کلن هیجان‌انگیزترین اختراع نسل بشر باید باشد. این که در سکوتِ تنهاییِ خانه بشینی به گوش کردن‌ صداهایی که دارند با تو حرف می‌زنند، در زمانی دیگر، وقتی که عملن نبوده‌ای، صداهایی که از حضور هم خبر ندارند، از توالی هم ناآگاهند و همین ترکیب نامانوس صداها و آدم‌ها، یک جذابیت غیرقابل‌انکاری به پدیده‌ی انسرینگ‌ماشین می‌دهد راستش.

پیغام‌ها ترکیبی بود از ابراز محبت و پیشنهادهای شارلاطانه و عرض دلتنگی. صدای مردی دور و مضطرب اما موتیف‌شان بود که روزی یکی‌دوبار تکرار شده بود. بعد پیغام‌های متفرقه را پاک کرده بودم. (و در پاک‌کردن پیغام‌‌ها هم کلن یک کیفیت و حال غریبی موجود است که آگاهان دانند) بعد گذاشتم تمام‌شان از اول پخش بشود. حالا فقط همان صدای لرزان و نگران بود که در غربتِ خانه تکرار می‌شد، صد بار: الو... عزیزم... خونه نیستی؟...

2011-12-29T12:02:00.000+03:30

شما می بخور[ی] با همه کس

می نخوری با همه کس

در هر حال ما خون جگر را می خوریم.

خاطر مبارک را نیازارید

لوا

2011-12-29T09:49:00.000+03:30

در این فیلم که در آن یک شش‌ضلعی عشقی میان دو مرد و سه زن و یک کره‌بز پیش می‌آید بلاه بلاه بلاه.

بخشی از نقد فیلم گلابی‌ها عاشق می‌شوند

فرندفيد

از خلال پلاسِ علیلطفی

2011-12-28T14:50:00.000+03:30

نشسته بودیم به تماشای عکس‌های بچه‌گی آدمِ جدیدِ خانواده. حوالی سی سال پیش. به وضوح و در مجموع عکس‌ها یک سروگردن به‌تر و تماشایی‌تر بودند از عکس‌های مکرری که این سال‌ها می‌گیریم. دارم از عکس‌های معمول خانوادگی حرف می‌زنم. قاعدتن آن روزها کمتر کسی دوربین دست می‌گرفت. یا لااقل کسی عکس می‌گرفت که ذره‌ای عکاسی سرش می‌شد. طبیعی است که عکس‌های قدیمی به صورت میانگین حال و هوای بهتری داشته باشند از عکس‌های کیلوییِ این سال‌ها. عاقبتش را من هم مثل شما نمی‌دانم. که چه بر سر میلیون‌ها عکسی خواهد آمد که هر روز گرفته می‌شوند. این را می‌دانم اما که ماندگاریِ عکس‌های خانوادگی در معرض تهدید است. من یکی لااقل حوصله‌ی تماشای عکس‌های خانوادگی روزگار دیجیتال را خیلی ندارم.

عکس فوق باید چهل سالی گذشته باشد از تاریخش، دستِ کم. دوست دارم که دو آدمِ داخل کادر این قدر لاابالی هستند جلوی دوربین. این قدر عکس و عکاسی محفوظ بوده و محدود بوده که غصه‌ای نداشتند که پس‌فردا یک آقای بکس‌ای پیدا بشود که عکس را این‌جوری پخش کند. با زیرپوش و پیژامه نشسته‌اند و خربزه می‌خوردند و یکی‌شان دارد یک کاغذی را می‌خواند و دومی وسط خوردن و خندیدن و شاید حرف‌زدن بوده. خیلی درونِ خانوادگی، خیلی بی‌تفاوت به امکان دیده‌شدنِ مکررِ عکس. یک دری هم هست آن‌جا پشت سرشان، نیمه‌باز. برای سرهرمس جالب است که آن‌قدر که عکاس دغدغه‌اش بوده که در را کامل بیندازد در کادر، به فکر شانه‌ی چپِ نفر سمتِ راست نبوده. عکس که داشت باز می‌شد، از بالا، اول در را دیده بودم. هنوز به سرِ دوتا آدم داخل عکس نرسیده بودم که عکسیتِ عکس برایم کامل شد. با همان درِ نیمه‌باز و پنجره‌ی بالایش و رنگ‌ دیوار و سایه‌ی سری که روی دیوار افتاده. این‌جوری نگاهش کنید:

2011-12-28T14:04:00.000+03:30

... پیچ و واپیچ زیادی را تاب آوردن یک توان مضاعفی می‌خواهد که من در صحت صرف‌کردنش شک بسیاری دارم. انتظاری نمی‌شود داشت. وقتی یک موجودی در پنج‌سالگی‌اش حال و حوصله ادا و اصول درآوردن در بازی قایم‌باشک را نداشته باشد، در بزرگسالی‌اش حال ادا و اصول بی‌معنی دنیا را ندارد خب. به نظر این آدم، خطوط هر چه صاف‌تر بهتر. به نظر این آدم، واقعا لازم نیست هر چاله‌ای که می‌بینیم، بودن پایمان را تویش امتحان کنیم.

خانم ۲۵ نوامبر

2011-12-28T13:58:00.000+03:30

گفته بود سرهرمس که چقدر غمگین شد وقتی خبر آقای گری مور رسید؟ نگفته بود. حالا هم دل و دماغش را ندارد که برای‌تان از این حزن نامحدود، از این وسعتِ باشکوهِ پریشانیِ The Loner‏ ایشان بنویسد. که چه طور یک روزهایی، لاینقطع پخش می‌شود در سرش ناله‌های بی‌درمان گیتاربرقی این قطعه. انگار که آدم ایستاده باشد صاف روبه‌روی تمام عظمت گرندکنیون و بداند که همه‌اش باد است و بی‌سامانی و دود خواهد شد و به هوا خواهد رفت، عاقبت همه‌چیز. بداند که ذره‌ای از آن همه را به چنگ نخواهد آورد هیچ‌وقت. حق با آقای بولتس است راستش، این جور وقت‌های نکبت آدم باید اقتدا کند به آقای ونه‌گات و بگوید: بله رسم روزگار [لابد] چنین است.

2011-12-20T10:44:00.002+03:30

امروز به ساناز زنگ زدم در مورد کابل رفتن. دو سال کابل کار کرده. تازه برگشته آلمان. گفت شاید کار سالمی نباشه اینکه آدم با خودش این کار رو کنه. این که بره توی کشوری زندگی کنه که زندگی اینقدر اینتنس (یادم نمیاد فارسیش رو) گفت که باید با همکارهات کار کنی. زندگی کنی. سفر بری. بین همونا عاشق بشی. ازدواج کنی حتی. گفت مثل یه قبیله ی درون همسرند گروه های کاری کشورهای اینطوری. با همه ی عیب و نقص هاش و با همه ی حسن هاش. گفت که من خسته شدم از "از دست دادن". به آدمهای مثل خودت خیلی نزدیک می شی، بعد دوستای نزدیکت رو در عرض سه ماه یا شش ماه از دست می دی. مثل زندگی معمولی نیست که حداکثر دو سه بار در زندگی ت دوستای نزدیکت برن و از دست شون بدی. همه می رن. بر می گردن کشورشون. می رن سودان. می رن هایتی. گفت فکر کردن بهش هم می تونه دیوانه ت کنه. زندگی خیل اینتنس ه. اینو شاید بیست بار گفت در یک ساعت. هر دومون می دونیم که اینکه زندگی اینتنس ه بار منفی داره. درست ه خوشحالی ها و شادی ها و جشن هات عمیقه. اما سختی هاش هم عمیقه. گفت وقتی برمی گردی فکر می کنی به جای یک سال، پنج سال پیر شدی. دیگه نمی تونی با دوستای سابقت دوست باشی . ترسیدم. برای اولین بار ترسیدم. بعد گفت به آدرنالین ش معتاد می شی. وقتی برگشتی بازم می خوای بری. اگر نه افغانستان، عراق، اگر نه یه جای شبیه ش. بعد می شی مثل یه معتاد. می ری اینجا ها که زنگی واقعی رو فراموش کنی. من می ترسم.

(+)

2011-12-14T17:06:00.002+03:30

از لحاظ جوال‌دور و این‌ها

ما، نسل نسبتن‌سپری‌شده‌ی وبلاگ‌نویس‌ها، عادت کرده‌ایم در این سال‌ها که متکلم وحده باشیم. نه که از گفتگو کلن خوش‌مان نیاید ها، گفتگو را ولی یک جور دیگری دوست داریم که ماهیت‌ش بیش‌تر به مونولوگ شبیه است. دوست داریم برویم بالای سن بایستیم، خطابه‌مان را بخوانیم، جوری که وقت خواندنش کسی حرف‌مان را قطع نکند. بعد که تمام شد جماعت برای‌مان دست‌ بزنند. فوقش به نوبت و آرام‌آرام دست‌شان را بلند کنند اجازه بگیرند یک گیر لایتی هم دادند دادند. بعد اگر خوش‌مان آمد که هِچ، نیامد جواب‌شان را ندهیم. به روی خودمان نیاوریم کلن. اسم این ماجرای بامزه را هم می‌گذاریم فیدبک.

بعد اما در دنیای واقعی خب کسی خیلی به این که ما چه‌جوریِ دنیا را دوست‌تر داریم وقعی نمی‌نهد، متاسفانه. همین هم هست که عمومن ترجیح‌تر می‌دهیم حرف‌ها و غرها و گلایه‌ها و کنایه‌ها و لابه‌ها و ماله‌های‌مان را برداریم عوض این که آن طرف بگوییم، بیاوریم این‌جا بنویسیم. احساس خوبی هم به‌مان دست می‌دهد که به‌به، حرف‌مان را زدیم و راحت شدیم. کسی هم حرفی روی حرف‌مان نزد. حال می‌دهد طبعن. در این امپراطوری کوچک‌مان خدایی می‌کنیم خداوکیلی، نمی‌کنیم؟

حیف که داریم منقرض می‌شویم. داریم میدان را خالی می‌کنیم برای آن‌ها که گفتگو بلدند. برای آن‌ها که تن‌شان حتا می‌خارد برای این که جواب بدهند. تعارف که نداریم، یکی بالاخره یک روزی باید بیاید توی روی‌مان بگوید: «دوره‌ت تموم شده مربی» بعدش هم برود پیِ کارش.

2011-12-12T16:27:00.002+03:30

رسد آدمی به جایی که صدایش می‌کنند که چه‌طور می‌شود ضخامت قلم یک بلاک را در CAD عوض کرد. و آدم اول از خودش سوال می‌کند بلاک چی بود اصلن؟ همان که آدم‌ها را می‌کنند؟ بعد بعد از سال‌ها برود بشیند پشتِ CAD («کَد» را پشتش می‌نشینند عمومن) بعد هی نگاه کند به آن صفحه‌ی سیاه، هی یادش نیاید به هیچ چیز. بعد همین‌جور طبق عادتی کهنه دست‌هایش را بگذارد روی صفحه‌کلید و فشار دهد. بعد یک‌هو دریچه‌ای باز بشود به سال‌ها قبل. یک‌جوری که آدم دلش تنگ بشود برای ساعت‌های طولانی نشستن پای CAD و سلکشن‌های جورواجور گوش‌کردن. به وقت‌هایی که خاکستر سیگار را از لابه‌لای صفحه‌کلید جمع می‌کردی روز بعد از تحویل. آن‌وقت‌ها بلاک ها را نمی‌شد درجا «ادیت» کرد. حالا می‌شود. حالا خیلی کارها می‌شود با بلاک‌ها کرد. با آدم‌ها هم، لابد.

یک ضرب‌المثل مغولی هست که می‌گوید اتوکد هم مثل دوچرخه‌سواری است. دوچرخه‌سواری هم که خودش مثل سکس است. یک بار که یاد بگیری دیگر الی‌الابد یادت نمی‌رود. خدا کند.

2011-12-11T17:16:00.000+03:30

«بنویسید تا جوان بمانید. کرم مرطوب‌کننده را دور بریزید، نوشتن بهترین درمان برای هر درد و درمان چین و چروک است. تنها کاری که از نوشتن برنمی‌آید، جلوگیری از سفید شدن موهاست. برای آن باید حنا استفاده کنید. اما یاد بگیرید روزی یک ساعت بنویسید. هرچیزی که به فکرتان می‌رسد. حتا می‌توانید به اداره‌ی برق نامه‌بنویسید و بگویید چراغ برق روبروی خانه‌تان سوخته است. نمی‌توانید تصور کنید نوشتن چه تاثیری روی پوست‌تان دارد. چین و چروک‌های کنار لبتان و اخم بین ابروهایتان کم کم کنار خواهد رفت، چشم‌هایتان بازتر خواهند شد و با همه‌ی این‌ها آرامش درونی خواهد آمد. در خاورمیانه نوشتن، ارزان‌ترین و عمیق‌ترین نوع کشیدن پوست است. در این کشورها همه‌چیز از رژیم‌های سیاسی گرفته تا آلودگی‌های ایدئولوژیک و اقتصاد همه دست به دست هم می‌دهند تا زن را قبل از آن‌که زمانش برسد پیر کنند. هفته‌ای یک بار به او شوک عصبی می‌دهند، ماهی یک‌بار حمله‌ی قلبی. همه با هم کاری می‌کنند که از بیست و پنج سالگی موهای زن سفید شود و بعد از بیست سالگی حداقل سالی پنج چین و چروک به چین‌هایش اضافه شوند.»

(+)

این‌ها را خانم فاطمه مرنیسی می‌گوید.

در همین وبلاگستان آدم‌هایی هستند که ماده‌ی خام‌شان خودشان هستند. همین طوری که هستند، که در ساحت «وجود» به سر می‌برند، می‌توانند بنویسند. دست‌شان را روی کی‌بورد می‌گذارند و ورور می‌نویسند. از در و دیوار می‌نویسند و زبان‌شان آن‌قدر شیرین و خواندنی هست و قند دارد در خودش که تهِ نوشته‌شان می‌بینی چیزی دست‌گیرت نشد، نتیجه‌ای نگرفتی، حتا تصویر و خاطره‌ای هم چندان برای‌ت باقی نماند اما حینِ خواندن‌شان چین از ابرو باز کردی، گل از گل‌ت شکفت و نیش‌ت باز شد. این‌ها آدم‌های «روایت» هستند. روایتِ خالص، فُرم. به‌شخصه نمی‌دانم عمرِ خواندنی بودنِ این آدم‌ها چه‌قدر باشد. گاس که خیلی هم اهمیتی نداشته باشد این عمر. می‌گذرد برای همه بالاخره، هرکی به نوعی. مثال‌های دمِ دست‌ام بهناز میم و کسرز و لاله (لاله‌ی قبلِ مهاجرت عمدتن) هستند.

سرهرمس آدمِ «درباره‌ی»نوشتن است. بالاخره از یک جایی باید ماده‌ی خامی، چوبی، چیزی به دستش برسد تا موتورش روشن شود و بنویسد. ماده‌ی خامِ این‌روزها قابل نوشتن نیست. هیچ‌رقمه. از صبح ده بار دلم خواسته این بی‌عملی، این کرختیِ محتومی را که دچارش شدم یک جوری بنویسم. این که گاهی ساعت‌ها می‌نشینم روبه‌روی هیچ‌کجا، مثلن «شیوه‌ی نوشین‌لبان»ِ آقای نامجو را هزار بار پشتِ سر هم گوش می‌کنم و کاری نمی‌کنم. هزار تا کار و تلفن و جلسه و کارفرما و وکیل و رفیق و فامیل و الخ را خاموش می‌کنم در مغزم، دل می‌دهم به این اضمحلالی که دارد در سرم اتفاق می‌افتد. بعد آدم‌ها می‌شوند یک توده‌ی محوی که می‌آیند و می‌روند، صداها هم. نامه‌ها هم. عکس‌ها هم. ثانیه‌ها هم.

به گمانم آقای کیشلوفسکی بود، که بعد از ساختن «قرمز» خودش را بازنشسته کرده بود از فیلم‌سازی و گفته بود که حالا دلم می‌خواهد بروم در یک خانه‌ی پرتی روی یک مبل راحتی بشینم و کتاب بخوانم و آن‌قدر سیگار بکشم و بنوشم تا بمیرم. به گمانم آن‌قدر خوش‌بخت بود که همین کار را هم کرد.

2011-12-10T09:55:00.000+03:30

... دیدن فیلم بهانه‌ای شد که به این موضوع فکر کنم که باز هم این فیلمی نبود که بروم ببینم بعد بگویم وای این آدم‌ها چقدر مثل ما بودند. نشد که بروم سینمای ایرانی (و خارجی) یک فیلمی نگاه کنم بگویم ئه این خانواده‌ی ما بود. این قصه‌ی ما بود. سینمای ایران هیچ‌وقت قصه‌ی من را نگفت. قصه‌ی ما را نگفت. سینمای ایران همیشه قصه‌ی یک آدم‌های دیگری را گفت. ما همیشه اقلیت بودیم. نه که ناله کنم که چرا ما اقلیت بودیم اما خب این همه فیلم ساختند یکیشان نخواست بیاید از عشق و نکبت زندگی ما بگوید که توی ایران اقلیت بودیم. من که می‌گویم باز این‌جا نمی‌نویسم که ما چه اقلیتی بودیم. باز نمی‌توانم بنویسم من در چه خانواده‌ای بار آمدم. چرا ما اقلیت بودیم. چرا ما فرق داشتیم اما فرق داشتیم. بابای ما آخر هیچ‌کدام از قصه‌هامان دست به دامن این نشد که به‌طرف بگوید دستت را بگذار روی قرآن قسم بخور تا ما باورت کنیم. این توی زندگی ما هیچ‌وقت نبود و توی تمام این فیلم‌ها همان‌جایی که طرف دعا می‌کند، نذر می‌دهد، نماز می‌خواند، امامزده می‌رود من را از دست می‌دهد. ما را از دست می‌دهد. بقیه‌ی فیلم را با غصه تماشا می‌کنم که ای‌بابا این هم از همان آدم‌هاست که ما نیستیم. که ما هیچ‌وقت نبودیم.

نشد که یک فیلمی ببینیم راجع به زنی که شوهرش را اعدام کردند. که تنهاست و یک بچه‌ای دارد و توی زندان بچه را دنیا آورده و هیچ‌جایی دلش برای هیچ ایمان و دینی نمی‌لرزد. که همین است که هست. نشد که یکی بیاید صادقانه نشان بدهد ما از چی راضی بودیم. از چی راضی نبودیم. به چی خودمان افتخار می‌کردیم. از چی زندگی‌مان می‌نالیدیم. نیامد نشان بدهد که بعله یک خانواده‌ای هست که بچه‌هایش با ادبیات روسی بزرگ می‌شوند. توی همان ایران است. مدرسه می‌رود و تبدیل می‌شود به یک آدم دوشخصیتی. شخصیت در مدرسه. شخصیت در خانه. حرف‌های خانه که هیچ‌وقت نباید به مدرسه بروند. که خطرناک است. که هیچ‌کس تجربه‌ای مثل تو ندارد پس ساکت باش.

همیشه آخرش یک جایی تقِ فیلم درآمد. یک‌جایی مسیرش از ما جدا شد و دیگر قصه‌ی ما نبود که نبود.

نیامد بابای من را نشان بدهد که با من می‌آید برای دوست‌پسرم کادوی تولد بخریم. بعد من به دوست‌هام می‌گویم که من با بابایم رفتم کادوی تولد دوست‌پسرم را خریدم بعد همه‌شان رَم می‌کنند که وا چه بابای عجیبی داری.

که همان بابا بابایی‌ست که بهم یک روزی می‌گوید که دوست‌پسرم آدم مزخرفی بود که من را گذاشت و رفت و حق ندارم برایش گریه کنم یا حق ندارم درباره‌ش حرف بزنم. برایش کاری کنم. که با من از دست او عصبانی می‌شود و دیگر دوستش ندارد و نمی‌خواهد ببیند که من برای مردی گریه می‌کنم که من را گذاشت و رفت.

یا بابایی که تمام زندگی‌ش گفت من امکان ندارد از ایران بروم. تمام سال‌های سالی که توی ایران زندگی کردن برای خانواده‌مان دشوار شده بود تاب آورد و گفت نمی‌روم که نمی‌روم، اما من که گفتم می‌خواهم از ایران بروم، من را فرستاد این‌جا و هرکار ممکنی را کرد که من این‌جا آدم خوشبختی بشوم.

کسی داستان صبوری‌های مادرم را نگفته. داستان این‌که چه زن قوی‌ای‌ست. که چقدر کله‌خر بوده. چقدر آدم جالبی بوده. که چه‌طوری با تمام تجربیاتی که بیست و پنج سال پیش از سر گذرانده حالا رئیس یک اداره‌ی مالیاتی‌ست توی همین مملکت. که سال دیگر می‌شود شصت سالش و هنوز کار می‌کند. که با مقنعه می‌آید توی سالن می‌پرسد بچه‌ها شام چی درست کنم. خسته و کوفته. خسته و خیلی کوفته. که چقدر لامصب این آدم منعطف است. چقدر بالا پایین رفته. کسی قصه‌ی شوخی‌های مامان و خاله شوکو و بقیه دوست‌های آن‌وقت‌های مامان این‌ها را نمی‌داند. کسی نمی‌داند مامان باباهای ما وقتی می‌خواهند خاطره تعریف کنند، یک روزهایی دارند که برایمان تعریف کنند که مو به تن هر کسی را راست می‌کند و ما بارها آن داستان‌ها را شنیدیم از آدم‌هایی که دیگر میان ما نیستند.

یاد بعضی نفرات روشنم می‌دارد.

کسی نمی‌داند که مادر من من را دوماهه داشت و دو ساله پس گرفت. بعد باید منِ دو ساله را قانع می‌کرد که مادرم است. که عمه‌م مادرم نیست. که همان شد که دل بریدن برای من کار آسانی شد. نه حالا آسان. اما آسان‌تر از بقیه.

هیچ فیلمی نبود نه که همه‌ش، کمی و فقط کمی از این‌ها را نشان بدهد. بی حاشیه. بی این‌که لای صد لایه متافور بپیچاند و آخرش تهش یک نذر و دعایی بچسباند که نشود داستان ما. این یک کمی بی‌انصافی نیست که هیچ باری نشود که من بروم سینما و بگویم ئه این ما بودیم؟

هیچ کس داستان نا را نشنید که هیچ‌وقت پدرش را ندید. که مادرش... ننویسم که مادرش چی. که خاله‌هاش چه کردند. که بعدها چه تنها ماند. که با چه سخت‌جانی جایی‌ست که حالا هست. نشد یکی واقعن بفهمد که بهش چه گذشته‌ست.

این داستان را پس چه کسی یک روزی تعریف می‌کند؟ بی سانسور؟ بی ترس این‌که ما یک جور دیگری بودیم. که ما را دوست نداشتند ما اما هم را خیلی دوست داشتیم.

یعنی هیچ‌کسی ما را ندید واقعن؟ ما توی خودمان که هستیم، خوب زیادیم. توی مهمانی دوره شصت نفریم همه با داستان‌های مشابه. اما می‌دانید ما فقط همان‌هاییم. هیچ‌کدام ما فیلمی نساخت. ما همه آدم‌های متافور باقی ماندیم. متافور ریشه در ترس و سانسور دارد. وبلاگ منِ ترسو سراسر متافور است. می‌دانم نمی‌شده و نمی‌شود که توی ایران فیلم ما را بسازند اما نادر و سیمین را که دیدم فکر کردم من این آدم‌ها را می‌شناسم اما باز هم ما نیستیم.چه دوغی می‌شد اگر می‌شد...

دق‌ترین جای فیلم آن‌جایی بود که قاضی به بچه‌هه (بابا این پرستوئه نیاین بگین نیست) گفت خب حالا تصمیمت را گرفتی؟ بعد بچه‌هه می‌گفت با اشک که باید یعنی "همین الان" بگم؟ بعد هی دلش می‌خواست این لحظه‌ی لعنتی را عقب بیندازند. که دیگر عقب‌تر از این نمی‌رفت. عجب فیلم خوبی بود.

خانم منصفانه، درباره‌ی جدایی نادر از سیمین

2011-12-06T02:23:00.000+03:30

نه، می‌خوام بدونم، جدی، آدم بره تو مملکت غربت این رفقا رو از کجا پیدا کنه آخه، واقعن می‌خوام بدونم، با تشکر.

2011-12-05T13:57:00.000+03:30

می‌گوید وقت‌هایی که پوستش نازک می‌شود، دلش تنگ این‌جا می‌شود، آدم‌های این‌جایش، می‌رود گم و گور می‌شود، بعد چند ماه هیچ صدایی ازش هیچ‌جا نیست، در سکوت پنهان می‌شود. جوری که آدم نگرانش می‌شود. من خیال می‌کنم نوتیفیکیشن‌ها را هم خاموش می‌کند، گیرنده‌ها را می‌بندد، جوری که هیچ صدایی، اشاره‌ای از این‌جا نرسد به آن‌جا، لابد برای این‌که وسوسه‌اش نکند. خودش می‌گوید برای این که دوری را تاب بیاورد لازم دارد که درها را ببندد، صداها را هم. تا بکشد، طاقت بیاورد. گاهی آدم‌ها برای تحمل دل‌تنگی ملافه‌ی سفید می‌کشند روی قاب‌عکس‌ها، گاهی هم سرشان را می‌کنند توی اسکایپ و دیگر بیرون نمی‌آورند. این تصویر محتوم آینده‌ی پراکنده‌گان این سال‌هاست.

2011-12-03T22:04:00.000+03:30

اگر از حال من می‌خواهید فیلان، بنشینید به دیدن یکی از فیلم‌های کوئن‌ها، ترجیحن فارگو. یک جوری که هر بار تلفن‌تان زنگ می‌خورد اوضاع پیچیده‌تر، بدتر و لاینحل‌تر بشود. اگر فکر می‌کنید مشکلی دارد سرهرمس بابت این که این حرفش تکراری‌ست، اشتباه می‌کنید.

2011-12-03T13:32:00.000+03:30

من خسته شدم. دیگه نمی دونم کی داره چیکار می کنه، کی چی تو فکرشه کی چیکار کرده نکرده. فلانی امتحانش چطور شد. اون یکی میخواست بره رفت نرفت. بچه ی اون یکی خوب شد نشد، اون یکی الان چی دوست داره. آهنگ چی گوش میده فازش چیه. کتاب چی خونده. دلش تنگه یا نیست. خوبه حالش. خوشاله ناراحته. کرمش گرفته. غذا چی میخوره نمیخوره. سه چار ساله خب. به خدا اصن بدم میاد از آدمایی که هی میگن قدیم چه خوب بود. هی جای قدیما رو خالی می کنن هی لعنت می فرستن. ولی الان واقعن حالم مثه اینه که سه چار سال تو یه مجتمع زندگی کرده باشم بعد کلی همسایه و برو وبیا. حالا حتی روزایی که معاشرت نداشتم می دیدمشون که دارن معاشرت می کنن. همیشه بودن دور و ور. ولی الان یهو همه شون غیب شده ن. حتی اینطوری هم نیست که از جاهایی که رفتن باز بتونی ازشون خبر درست حسابی بگیری. برا اینکه با خیلیاشون دوستی محسوس نداشتی اصلن. دوست گودریشون بودی. پایه روزمرگی و خوندنشون. زنگ بزنی بگی چی سلاملیکم امروز کی اومدی سر کار؟ از وبلاگ فلانی کدومو لایک می زنی؟ چی خوندی که خواستی با من شر کنی تازگیا؟ آخه چرا طرح مسئله می کنین راه حل میدین میکنینش دغدغه و روزمرگی بعد یهو حذفش می کنین لعنتیا. خب من الان مساله دارم. من مساله م درد میکنه. من معاشرت گودریمو میخوام. خیلی بخیلین بخدا

مسعوده از خلال پلاس

2011-12-03T06:52:00.001+03:30

مدت‌هاست دارم به این که چی طبیعی است و چی طبیعی نیست فکر می‌کنم. بی فایده.

خانم کافه‌ناصری

2011-12-03T00:04:00.001+03:30

رسد آدمی به جایی که دیگر گودر و پلاس و وبلاگ و پست درفت هم حتا افاقه نکند، بردارد تتمه‌ی حرف‌ها و غرها و سایه‌هایش را برای خودش ایمیل کند.

بعله آقا

2011-12-02T23:50:00.002+03:30

آن یکی رفیق‌مان همان روزها نوشته بود که حالا (بعد مرحوم گودر) برگشته‌ایم به دورانی که باید ایمیل بزنیم برایش که ایول عجب پستی نوشته بودی و این‌ها. امشب آقای بیگ‌اسلیپ اس‌ام‌اس داده بود به سرهرمس درباب پست آخرش، به همین فحوا. ای بی‌خانمان بشوی گوگل که آواره‌مان کردی.

2011-12-02T16:26:00.001+03:30

در روایات آمده است که به‌ترین کاری که با زیبایی می‌شود کرد،‏ خوردن آن است.

راه‌های تملک،‏ دفتر سوم،‏ صفحه‌ی ۳۲

2011-12-01T13:04:00.000+03:30

(+)

2011-12-01T11:57:00.000+03:30

قرارمان طبقه‌ی چندم از یک ساختمان است، گاهی هتل، گاهی مسکونی. دنبال آسانسور می‌گردم، یا پله. پیدا نمی‌کنم. آسانسورها یا درحال تعمیرند و یا تنها چاله‌شان برجاست. پله‌ها اما این‌طوری‌اند که اول‌شان را کسی برده، یا هنوز تکمیل نشده. انگار باید یک ارتفاعی را بالا رفت تا تازه به اولین پله رسید. می‌چرخم، راهی برای بالارفتن نیست. درهایی پیدا می‌کنم که می‌دانم به سمت بالا راه دارند اما آن‌قدر کوچک‌اند که ازشان تو نمی‌روم. یاد آلیس می‌افتم. که افتاده بود پایین و برای بالارفتن باید کوچک می‌شد.

2011-12-01T01:11:00.000+03:30

من مردی‌اَم که از آزمونا، سرکوتاه بیرون می‌یاد آی ِ دکتر. سرکوتاه بیرون می‌یاد و می‌ره تو دشت و دمن یله می‌ده. خوابش می‌بره همون‌جا هی بهش می‌گن برو سر جات بخواب.

آقای مونولوگ

2011-12-01T01:09:00.000+03:30

کویر باور،‏ کلن

2011-11-23T18:38:00.002+03:30

آقای 35درجه پستی نوشته که مایل‌ام به جای‌جایش لینک بدهم، لایک بزنم و دست بمالم. بس که فیلان. حالا خودتان بروید اصل ماجرا را بخوانید. اما می‌خواهم بگویم سرهرمس هم آدمی است که رفیق گرمابه و گلستانش وقتی می‌رود، از حوزه‌ی دیداری‌اش خارج می‌شود، دیگر برنمی‌دارد سال ‌به‌ سال، عید به عید، تولد به تولد به او تلفن کند که فلانی چطوری خوبی چه‌خبر. سرهرمس هم مثل آقای 35درجه اعتقاد چندانی به تلفن‌زدن محضِ حفظ ارتباط و دوستی ندارد. به همین دلیل هم جزء آن دسته‌آدم‌هایی است که وقتی یکی بعد از صد سال زنگ می‌زند و کاری دارد، خیلی ساده بعد چاق‌سلامتی می‌پرسد: خب؛ جانم؟ یعنی راحت باش و کارت را بگو. می‌خواهم بگویم هیچ چیز برای‌ سرهرمس قابل درک‌تر نیست از این که از آدمی کلن خبر نگیرید و تازه وقتی با او کاری دارید یادش کنید. این از این.

آقای 35درجه (ناچارم کوت کنم، ای بمیری آلن که گودر را بستی و ما را برگرداندی به خانه‌ی پدری. آن هم با این سن و سال و قیافه. هی مجبوری بروی روی تراس و پشت‌بام سیگار بکشی. هی توضیح بدهی که چرا چاق شدی لاغر شدی سیاه شدی سرفه می‌کنی زیاد می‌خوابی کم حرف می‌زنی و الخ) فرمودند که «نکته این‌جاست که اگر مسیر تفکرات یا زندگی آدم‌ها شروع کند به فاصله گرفتن، این تلفن زدن یا ایمیل زدن يا حتا ديدار و هر نوع پافشاری روتینی نمی‌تواند به داد رابطه برسد براي حفظ آن کیفیت و صمیمیت.» فکر کرده‌اید سرهرمس چیزی دارد که اضافه کند؟ درست فکر کرده‌اید. فکر کرده‌اید می‌کند؟ نمی‌کند.

خواستم از همین تریبون به همه‌ی آن‌عزیزهای سفرکرده‌ام بگویم خیال‌تان راحت، پیک دوم را که با هم بزنیم برگشته‌ایم سر جای اول‌مان. به شرطی که شبیه آن دسته سفرنکرده‌های دو خیابان بالاتر و پایین‌تر نباشید که آدم پایش را که توی فیسبوک‌شان می‌گذارد خجالت می‌کشد. بس که فیلان. خب؟

2011-11-20T15:00:00.001+03:30

از حال من اگر می‌خواهید باخبر باشید، «دکترجکیل و مسترهاید» بخوانید. یک‌جوری اما بخوانید که مسترهایدش، نیمه‌ی زخمی و وحشی و زجرکشیده و زجردهنده و فریادکش‌ و نخراشیده و خراش‌خورده و ناامن و بی‌چاره‌اش، سهمِ روز باشد و جکیل‌ش، گاهی، وقتِ شب :|

2011-11-19T23:07:00.000+03:30

وبلاگ‌نويس بايد حرف تازه داشته باشد. لااقل براي خودش. حرفي كه خودش دوست داشته باشد بخواند. خيلي وبلاگ‌ها، شامل همين وبلاگ، حرف‌هاي تازه‌شان تمام شده. خودشان هم مي‌دانند، براي همين هم هست كه نمي‌نويسند.

آقای بولتس

2011-11-17T12:46:00.002+03:30

در وضعیتِ پُست-گودر به سر می‌بریم. تعارف که نداریم. داریم خودمان را رصد می‌کنیم (خودِ سرهرمس‌مان را می‌گوییم) که چه طور سیال شده‌ایم بین آن پنج مرحله‌ی کذاییِ ماتم. شما را نمی‌دانیم اما ما با همه‌ی سرهرمسی‌مان یک روزهایی هست که یادمان می‌رود که گودر نداریم. بی‌هوا یادش می‌کنیم و دست‌ و دل‌مان می‌رود سمت آن جایی از گودر، آن جای سفید و سینه و برف‌ زمستانی‌اش، که نوت بنویسیم (یادت هست لاله، یادت هست می‌گفتی نوط؟) انکار می‌کنیم که دیگر گودر نداریم. یک وقت‌هایی برای خودمان عصبانی هستیم و نمی‌دانیم چرا. از ما سوال می‌شود که خب چرا عصبانی هستی باباجان، و ما جواب نداریم. (می‌دانید سرهرمس جواب نداشته باشد یعنی چه؟!) بعد با خودمان فکر می‌کنیم از دستِ «لری پیج» لابد عصبانی هستیم. از دست بی‌گودری. (زرشک. کلن عرض کردیم) یک شب‌هایی هم هست که متوسل می‌شویم به پلاس، به فیس‌بوک، به هاشم. زور می‌زنیم «افزونه» می‌زنیم بلکه یک چیزهایی را نگه داشتیم، بلکه یک چیزهایی را دوباره زنده کردیم. می‌شود؟ عمرن. بعد زانوی فیلان بغل می‌گیریم. سر در جیب افسرده‌گی می‌کنیم. سرمان را جای دیگر گرم می‌کنیم. (ها، یادمان بیندازید در همین پست بنویسیم از این کانسپت معرکه‌ی «جایی دیگر»، خب؟ که چه‌طور همه‌ی ما لازم داریم یک جایی را که آن جای دیگرمان باشد. که مثلن از نکبت کاری‌مان عصرها زودتر فرار کنیم و پناه ببریم به زیر یک سقفی که حرف‌ها به کل از یک جنس دیگر هستند. آدم‌ها هم، انگار. که غم سنگین‌ت همان تلخی ساقه‌ی علف باشد که فیلان) حالا هم که نشسته‌ایم برای خودمان تئوری می‌دهیم که خب «دتس ایت» دیگر. باید پذیرفت. دروغ می‌گوییم؟ شک نکنید.

حالا پشتِ سرِ میت این چیزها گفتن ندارد. اما خداوکیلی گودر شبکه‌ی اجتماعی نبود، شبکه‌ی غیراجتماعی بود راستش. یعنی اگر شبکه‌های اجتماعی بنیادشان بر این بود که (ای توی کمرِ آن بنیاد بزند ابوالفضل، والله) آدم بردارد آدم‌هایی را که می‌شناسد «اد» کند و نگه‌شان دارد و معاشرت‌شان کند، اگر این‌ جوری بود که مبنای لینک‌بودن به آدم‌ها بر اساس رابطه بود، بر اساس رفاقت و هم‌خونی و هم‌خانه‌گی و الخ، گودر اما بنیادش (ای قربانِ آن بنیادش برویم الهی) کاری به این جور جبرهای جغرافیایی و تاریخی نداشت. اساس‌ش بر چیز بود. (و تو چه دانی که این چیز که ما می‌گوییم بر چه چیزهایی دلالت داشت لامصب) یک جوری بود این اساس که مثلن شما آدم‌هایی را پیدا می‌کردی و رفاقت می‌کردی که در وضع و حال معمول جهان خیلی بعید بود پیدای‌شان کنی. خیلی بعید بود معاشرت‌شان کنی. گودر به شما امکان می‌داد با غریبه‌ها رفاقت کنی. با غریبه‌هایی که اصولن بیش‌ترین قرابت را با تو داشتند. اصلن اساس پیداکردن‌شان بر همین بود که به تو شبیه‌ترین بودند. بیش‌ترین حرف‌ها را داشتی بزنی.

برای ما آدم‌های وبلاگی، هیچ‌جایی گودر نمی‌شود. هیچ‌ شبکه‌ای این‌همه شبیه وبلاگ نیست. از همه نظر. وبلاگ می‌نویسم اما فیدبک نمی‌گیریم. معاشرت نمی‌کنیم دیگر حول‌ش. دیگر هیچ پستِ وبلاگی‌ای دنیای‌مان را چند سانت جابه‌جا نمی‌کند. این برای آدم‌هایی که می‌نوشتند تا خوانده شوند، برای آدم‌هایی که عادت کرده بودند این سال‌ها به این جور نوشتن، این جور خوانده‌شدن، این جور مورد معاشرت قرار گرفتن، سخت است. باور بفرمایید سخت است.

سرهرمس راه‌حل‌ای ندارد عجالتن. سرهرمس هر از چندی سرش را در یکی از این سوراخ‌های لعنتی جای‌گزین می‌کند و دو روز بعد سرافکنده بیرون می‌آورد. از خانه بیرون افتاده‌ایم. پخش شده‌ایم در جای‌جای این دنیای مجازی. چهار نفرمان رفته‌اند اکانتِ گم‌نامِ فیسبوک درست کرده‌اند. چهار نفرمان در همان پلاس افاضات می‌کنند. چهار نفر برگشته‌اند به خانه‌ی پدری، وبلاگ‌شان. دیگر جمع نیستیم. تعارف که نداریم.

آقای نامجو یک ترانه‌ای دارند که بدجور وصفِ حال است. «هستی» را عرض می‌کنم. اگر می‌خواهید از حالِ سرهرمس در دورانِ پُست‌گودر با خبر باشید، «هستی» گوش کنید. حالا مهستی هم شد عیب ندارد.

2011-11-16T09:32:00.000+03:30

مینای کنعان را یادتان هست؟ خالقِ اصلی‌اش همین خانمِ آلیس مونرو بود. خیلی قبل‌تر از این که اصغر فرهادی و مانی حقیقی و ترانه‌خانم علیدوستی زحمتش را بکشند. مجموعه‌داستان «فرار» را هم لابد به وقتش دیده‌اید و خوانده‌اید و کیف‌ش را برده‌اید. حالا، نوبتِ این یکی‌ست.

2011-11-01T07:23:00.000+03:30

گودر

2011 - 2007

به مادرم گفتم دیگر تمام شد

همیشه پیش از آن که فکر کنی اتفاق می‌افتد

باید برای روزنامه تسلیتی بفرستیم

سلام ای غرابت تنهایی

2011-10-21T23:31:00.001+03:30

"من مدتی طولانی سخت کوشانه، روز و شب، زحمت کشیده بودم و هیچگاه خسته نشده بودم. الان ولی وامانده ام. بدن و روحم پژمرده اند. معلوم نیست چرا عذاب وجدان راحتم نمی گذارد، چون اصلا حتی نمی توانم ببینم و بفهمم که کجای کار اشتباه کرده ام ".

این قسمتی از صحبت های ایوانف در نمایشنامه چخوف است. نمایشنامه ای که پر است از آدم هایی که دور و بر ایوانف می پلکند و حرف های تکراری می زنند، و ایوانف را کلافه می کنند. اینها آدم هایی هستند که دچار روزمرگی شده اند. آدم هایی که دور و برت این روزها زیاد می بینی.

بعضی از روزمرگی کسل می شوند، دمغ و بد احوال، ناراضی و افسرده می شوند. عادی بودن و تکرار، غمگینشان می کند. حرف های تکراری، ستینگ های تکراری، آدم های تکراری، دردناک می شود برایشان. این آدم ها، این ایوانف های دور و برت، تمایل دارند که به دنبال آنهایی باشند و با کسانی معاشرت کنند که حرف جدیدی برای گفتن داشته باشند، یا دست به آن ستینگ ببرند، خانه عوض کنند، شغل عوض کنند، تغییری دهند، و اگر آدمهای این چنینی دور و برشان نداشته باشند، یا تغییر باب میلشان میسر نباشد، منزوی می شوند.

می روند توی لانه خودشان، یا مثل "ایوانف" امیررضا کوهستانی، هدفون توی گوششان می کنند و انگلیسی یاد می گیرند.

گفتم "بعضی" از روزمرگی کسل می شوند، نه همه. آنهایی کسل می شوند که به روتین زندگی شان زیاد فکر می کنند به گمانم، اصلا انگار مغزشان مدام کار می کند. بالا پایین می کنند تمام حرف های اطرافیان را، برخورد ها را، اتفاق ها را، و تکرار در آنها کلافه شان می کند. دور و بر من که این چنینند. ولی همه کلافه نمی شوند و تکرار دمقشان نمی کند. لزوما هر کسی از دیدن کارمندی که هرروز، به مدت ۲۵ سال، با لبخند و رضایت، همان کار را، در همان محل، انجام می دهد، کفری و کلافه نمی شود. هر کسی این آدم را لاجرم کسل کننده نمی پندارد. آنهایی که بهتر-خواه اند، بیشتر- خواه اند، و تنوع طلب اند، دچار آن می شوند انگار. آنهایی که فکر می کنند که بهتر از این هم هست، بهتر از این هم می شود که باشد. که فکر می کنند باید همه اش تغییر کرد، و همان جا ماندن، درهمان فضا، درجا زدن است.

چخوف در همین نمایشنامه هم جایی به این نکته اشاره می کند. انگار دلیل این همه کسلی ایوانف را به بیننده می فهماند. آنجا که ایوانف شاکی است و غر می زند ونمی داند چه مرگش است، و لبدیف می گوید "تو زیاد فکر می کنی".

زیاد فکر می کنی و زیاد تجزیه تحلیلی می کنی و زیاد می دانی. می دانی که چه ها هست وچه ها بوده که می توانسته بودی انجام دهی اصلا. و الان به هر دلیل نمی توانی و مستاصلی. به این در و آن درمی زنی. و کلافه می شوی طبعا. یعنی انگار جوانب منفی دارد این بیشترخواهی و بیشتر دانی. سر از هر سوراخی در آوردن، و پی به همه چیز بردن، تشنه ی بیشتر دانستن، و همه جا رفتن و همه کار کردن و بالا و پایین پریدن های زیاد، شاید یک روزی که گیر کردی جایی، بد باشد برایت. خیلی بد. این ناتوانی، افسرده ات می کند اصلا.

حسن معجونی در نقش ایوانف دراجرای کوهستانی، این کلافگی را آنچنان عالی به تو تزریق می کند، آنچنان با بازی درجه یکش چشمانت را باز می کند که ببینیش، که حسش کنی. این بازی جای ساعتها تشویق دارد. خفه می شوی اصلا.

گفته اند که نمایشنامه ایوانف در زمان خودش باور پذیر نبوده. که آدم هایش زیادی دچار روزمرگی اند و کسل اند و ناراضی. مردم، آن زمان، وقتی نمایشنامه درآمده، آن را " سینیک"، "زیادی" و "غلو شده" پنداشته اند. اینهمه کلافگی ایوانف را انگار نمی فهمیده اند. ولی این نمایشنامه جا و مکانش را لااقل در تهران امروز پیدا کرده. جایی که بعضی حس "گیر افتاده" دارند. نمایشنامه کوهستانی را که می بینی، حرف های معمولی شخصیت های مختلف، حرف های چخوف به روز شده را که می شنوی، حرف هایی که ایوانف را کلافه کرده، مستاصل کرده، منزوی کرده، بهت می فهماند که زمان و مکانی بهتر برای اجرای این نمایشنامه انگار که نبوده است. بعد از نگاهی اجمالی به دور و بر و اطرافیانت، به آنها که می خواهند بروند و فرار کنند، حال از محیط خانه شان باشد، یا ازشهر، یا از مملکت، یا از یک رابطه،

می بینی که چه بجا بوده است کار روی این اثر. الان. اینجا.

دور و برت را که نگاه کنی، می بینی که عده ای سر طناب را گرفته اند و خودشان را بالا می کشند با لبخند، که از این گرفتاری و روزمرگی رها شوند به نوعی. عده ای اصلا مشکلی با این روزمرگی ندارند و نمی بینندش، مثل آن کارمند راضی از شغل و مکانش. ولی بعضی دارند می روند آن ته. ته ته. بعضی خود خود ایوانف اند."گیر افتاده ها".

شاید لازم است که اینها کمتر فکر کنند. مغزها را مدتی کند کنند اصلا. خاموش کنند آن موتور را. نمی شود ولی، می شود؟ چطور خاموش کنی این همه را وقتی چشمهایت همیشه باز بوده اند؟ باز باز. یا شاید سرطناب را فقط نمی بینند؟ یا نمی خواهند ببینندش اصلا؟

ایوانف با شلیک تپانچه به این وضعیت پایان می دهد.

این چطور؟ این کار "زیادی" نیست الان؟ "غلو" نیست اینجا؟

این‌ها را زیرورو نوشته است. من؟ من وحدتِ اکید می‌کنم. صرفن اضافه می‌کنم یکی از به‌ترین اقتباس‌هایی بود که دیده بودم. وفاداری حداکثری به روح نوشته، و آداپتیشنِ بی‌نقص. جوری که آن فاصله‌ی لعنتیِ جغرافیا و تاریخ را که همیشه وقت‌های چخوف داشتم، به آن‌ای از میان برداشته بود. بعد، بعد یک کندیِ خوشایندی داشت. جوری که وقت داشتی به جزییات کلمه‌ها و بازی‌ها برسی. وقت داشتی خودت را هی هزارجایِ نمایش ببینی.

ایوانف را بروید ببینید: خانه‌ی هنرمندان، تماشاخانه‌ی ایران‌شهر، ساعت هفت

2011-10-20T12:10:00.000+03:30

«یه‌ حبه قند» را دیدم و داغ‌ام تازه شد. این را یک‌وقتی «همشهری معمار» چاپ کرده بود.

خانه‌ی عشرت‌آباد

مشهد

نقل‌قول‌ای هست به این مضمون که معماری، کالبدِ فرهنگ است. خودمانی‌اش می‌شود این که معماری، لباس‌ای است که آدم تنِ زندگی‌اش می‌کند. خیاط اگر خیاط باشد، لباس می‌شود «فیت» تن. جنس اگر جنس باشد، دوخت و دوزش استوار باشد، آن‌چنان می‌نشیند روی تن، روی پستی‌ها و بلندی‌ها و قوس‌ها و کشیده‌گی‌ها و الخ، که انگار شده پوستِ تن، چسبیده به تن. قواره‌ی قواره. کمی خیال قاطیِ مثال‌ کنیم؛ لباس اگر لباس باشد تن می‌دهد به تغییرها، به پیرشدن‌های تن، به شکم‌ای که کم‌کم پدیدار می‌شود، به چروکی که می‌نشیند روی پوست. کش می‌آید به قاعده‌ی سن‌وسالِ تن.

خانه‌ی عشرت‌آباد را قریب به شصت سال پیش دو برادر ساختند. تا جایی هم که تقارن مخل آسایش نشود، اعیانِ خانه را بر خط میانِ زمین قرینه کردند. یکی این سو، دیگری آن سو، با سه‌دری‌ای میان اتاق‌ها، که زنده‌گی دو برادر را برای همیشه به هم مربوط کرد، آغشته کرد. معماریِ خانه‌ی عشرت‌آباد البته چشم‌گیر نیست، توی چشم‌ات نمی‌کند خودش را. یک‌ جور آرام و ساده و بی‌ادعایی برای خودش شکل گرفته و سر جای‌ش نشسته. خیلی معمولی، یک سوی حیاط را حمام و انبار و مستراح گذاشتند و در مجاورت‌ش، بنای دوطبقه‌ای که مرغ‌خانه بود، جایی برای پرورش مرغ‌وخروس و امرار معاش مضاعف. این سوی حیاط، تمامِ برِ زمین را، اتاق ساختند. تا بیست سال، هر برادر یک اتاق داشت، یک پستوخانه، یک مهمان‌خانه و میانِ این‌ها، یک سرسرا. زیر زمین هم مطبخ دوپاره‌ی فراخی بود زیر اتاق‌ها که پله‌های‌ش از انتهای سرسرا سر در می‌آورد بالا. میانِ حیاط هم حوض بیضی‌شکل بزرگی بود، دورتادورش باغ‌چه‌هایی پراکنده. کف حیاط را آجرفرش کرده بودند، نمای دیوارها را هم.

اوایل دهه‌ی پنجاه، بازی‌های آسیاییِ تهران؛ سالی بود که بچه‌ها به‌ دنیا آمده بودند، جوان و نوجوان و کودک. اتاق‌ها دیگر کفاف نمی‌داد. نسل دوم جای خودش را باز کرد. خانه گسترده شد. اتاق‌ها کش آمدند به طرف حیاط. پستوخانه‌ی کش‌آمده شد اتاق‌خواب، اتاق‌ها شد نشیمن. حالا هر برادر دو اتاق داشت، آشپزخانه‌ای نقلی‌ و دو مهمان‌خانه در بالا. زیرزمین هم شد مطبخ‌ای که کش آمده بود تا زیر حیاط، با یک کارگاه جمع‌وجور نجاری، برای فراغت‌های برادر کوچک‌تر. دیگری گل‌خانه‌ای ساخت گوشه‌ای از حیاط. شیره‌ی جان‌ش را داد به گل‌ها و درخت‌ها و تاک‌های پربار خانه. مر‌غ‌دانی به کل جمع شد از حیاط، رفت جایی در کناره‌ی شهر. بالاخانه‌ای اضافه شد در پشت‌بام، جای اسباب و اثاث کهنه. گاراژ سروکله‌اش پیدا شد درحیاط، به دنبال خرید اولین ماشینِ خاندان. درِ چوبیِ آدم‌روی حیاط شد آهنی، اندازه‌ی ورود ماشین. ورودی آدم‌روی کوچه به اتاق‌ها هم بسته شد، لزوم‌ش لابد تمام شد که بسته شد و افتاد سرِ یکی از مهمان‌خانه‌ها. حوض را هم جمع کردند، به‌جای‌ش باغ‌چه‌ی یک‌پارچه‌ی بزرگی تمام سطح حیاط را پوشاند.

نسل سوم که پیدا شد، از بیست سال اخیر دارم حرف می‌زنم، خیلی زورش به خانه نرسید. خانه‌ی عشرت‌آباد روی منعطف‌اش را فقط به نسل اول نشان می‌داد. به خواسته‌ها و نیازهای‌شان. نسل دوم اما دستِ خانه را گرفت، کمک‌ش کرد تا عصای پیری نسل اول باشد. نسل اول که پیر شد، خانه هم پیر شد اما شکسته نشد. خودش را چروک کرد، پادرد گرفت، صندلی آمد جای زیراندازها را گرفت. نیمکت‌ها سروکله‌شان پیدا شد. تخت‌ها جای‌گزین تشک‌های سفت روی زمین شد. ارتفاع زنده‌گی پنجاه‌ سانتی‌متر بالا رفت. دربازکن تصویری سروکله‌اش پیدا شد، نه به جبر تکنولوژی، به جبر وزنِ تن که دیگر پاها و زانوها کفاف نمی‌داد با هر بار صدای زنگِ درِ حیاط، کسی از این سو تا آن‌سوی خانه برود به تعجیل. نیمکت کنار حیاط، دیگر فقط جای تفنن‌های عصرهای باغ‌چه و ماست تازه و نان و ریحان نبود، درنگ‌جایی بود برای انتظار هم. مستراح که شده بود توالت، بعد از پنجاه سال بالاخره آمد داخل اعیان، رفت تهِ یکی از اتاق‌ها. مطبخِ زیرزمین انبار بزرگی شد و آشپزخانه‌ی بالا، تجهیز شد برای کلیه‌ی پخت‌وپزها. نسل دوم که رفتند پی خانه‌‌زنده‌گی‌ خودشان، دیگ‌های روزمره هم آن‌قدر بزرگ نماندند. حالا قابلمه‌های کوچکی بودند که قرار بود سه‌چهار آدم باقی‌مانده را سیر کنند.

خانه‌ی عشرت‌آباد اما تکان نخورد در تمام این شصت سال. خودش را کش و قوس داد، قبض و بسط داد اما جوهرش، ذات‌ش ماند آنی که بود. جوری که آدم خیال می‌کند از روز اول خلقت‌ش، اصلن حواس‌ش بود که باید بماند سال‌ها. برای سه نسل. بی‌خود نیست که کسی در خاطر ندارد در این شصت سال، از ذهن آدمی گذشته باشد که خانه را از نو بسازد، که «بکوبد» و «بسازد»ش. آن‌قدر بلد بود خودش را تطبیق بدهد با گذر زمان، با بزرگ‌شدن بچه‌ها، با روزگار نو، که سفت و استوار سر جای‌ش ماند. جوری که هنوز هم بشود عصرهای پنج‌شنبه از گرد شهر جمع شد در حیاط‌ش، بشود که گاهی یکی از آن مهمانی‌های مفصل را علم کرد. بشود که دیگ‌های پلو یک راسته‌ی حیاط را بگیرد، اجاق‌های هیزمی از مطبخِ زیرزمین بالا بیاید و خوش‌عطرترین برنج عالم امکان را فراهم کند.

خانه‌ی عشرت‌آباد هنوز آن‌قدر سرپا هست، آن‌قدر زنده، که سر نخِ هر کدام از نسل دوم و سوم‌ش را که بکشی، یک جایی از خاطرات و حاضرات‌شان به آن وصل است. نخ‌شان را که بکشی، می‌بینی برگشته‌اند «خانه»، جمع شده‌اند دور هم. هرکدام سر جای خود.

برادر بزرگ‌تر که رفت، با خودم خیال می‌کردم عمود خانه رفته. خیال می‌کردم خانه تاب نیاورد این نبودنِ «جان‌»ش را. اشتباه کرده بودم. تاب آورد. جانِ «دایی‌جان» حالا آن‌قدر رفته بود در جانِ الباقیِ آدم‌ها، در جان آجرها و فرش‌ها و لولاها و برگ‌ها، که هنوز می‌شود با خیالِ راحت، خانه‌ی عشرت‌آباد را «خانه‌ی دایی‌جان» نامید.

2011-10-12T11:01:00.000+03:30

هم‌چنان جهان‌ام درد می‌کند یا کرختِ دوعالم که من‌ام امروز

جهان‌رنجوری را معادل واژه‌ی آلمانی weltschmerz (به معنای اندوهِ جهان یا رنجِ جهان) قرار داده‌اند. این واژه را نخستین بار نویسندۀ آلمانی ژان پل (قرن هجدهم) ابداع کرد: جهان‌رنجوری احساسی است که به شخص دست می‌دهد هنگامی که درمی‌یابد که واقعیت فیزیکی جهان، نمی‌تواند خواسته‌های ذهن را برآورده کند؛ یعنی محدودیت جهان را در برابر خواسته‌های نامحدود ذهن درک می‌کند. امروزه این واژه به معنای اندوهی است که به شخص دست می‌دهد آن هنگام که درمی‌یابد ضعف‌های او حاصل شرایط جبری جهان‌ (شرایط فیزیکی و اجتماعی) هستند و او در مورد آنها هیچ کاری نمی‌تواند بکند. جهان‌رنجوری به این معنا منجر به افسردگی، وادادگی و واقعیت‌گریزی می‌شود.

(+)

2011-10-09T09:47:00.000+03:30

هاوس یک جمله‌ای دارد، و یک جوری آرام و سربه‌زیر و ناچار و پذیرفته این جمله‌اش را می‌گوید که آدم دلش می‌خواهد بغلش کند (خودش را، هاوس را، چه فرقی می‌کند). می‌فرماد که: I'm fine, I'm just not happy

گاهی خیال می‌کنم وقتی می‌گویند put it into perspective قاعدتن باید به‌منظور کاهش درد و رنج ناشی از وضعیت باشد. یک‌جورهایی از بیرون، و از دور نگاه‌کردن به اتفاقاتی که افتاده، حالتی که دچارش هستی، گاس که تحملش را، کنارآمدن با ماجرا را سهل‌تر کند. برای سبُک‌سازی زندگی می‌گویند این را، کلن. گاهی اما بردن به پرسپکتیو، به‌ناچار، قضیه را می‌برد کنار یک سری اتفاقات مشابه قرار می‌دهد، قبل‌وبعددارش می‌کند، یک بعد تاریخی به آن می‌دهد، و لاجرم، غلیظ‌ترش می‌کند. از این لحاظ به‌گمانم باید بروم در تیمِ مینیاتور قرار بگیرم، تخت و لحظه‌ای و دوبعدی.

فردای یکی از همین روزهای پُرنکبتِ جاری که آدم غرهایش را فله‌ای گودر می‌کند آمده بود پرسیده بود که خوبی؟ گفته بودم که ها، خوبم. بعد یادم افتاده بود به آقای هاوس، به این که خوب‌بودن و اوکی‌بودن و فاین‌بودن و هپی‌بودن و رله‌بودن چه مراتب چندگانه‌ی متفاوتی دارند کلن. به این که آدم است دیگر، گاهی خوب است، فاین است، حتا اوکی است، اما یک چیزی را، یک وضعیتی را کماکان نپذیرفته، کنار نیامده، هضم نکرده، اوکی نیست حتا. بعد سیگارم گرفته بود. خیلی گرفته بود.

یک بار هم سوزن و جوالدوز را گرفته بودم دستم و برای خودم چایی ریخته بودم و یاد آن پنج مرحله‌ی کذایی فیلان افتاده بودم. به این که آن پذیرشِ آخر چه‌قدر گاهی از سر ناچاری و بی‌چاره‌گی و اجبار و معذوریت حتا، می‌تواند باشد. چه‌قدر تاسف‌بار می‌تواند باشد. چه انفعالِ تخمی و هملت‌وار و دست‌وپابسته‌ای در خودش دارد.

بند بعدی برای آن‌ها که هنوز دارند هاوس می‌بینند یک اسپویل بدی دارد، خیلی بد. گفته باشم از قبل.

آخرین سکانس فصلِ هفتم هاوس رسمن یک ضیافت است، یک برگ برنده، یک نفس عمیق، یک تخلیه‌ فورانی خشم و حرص و ناتوانی و همه‌ی آن حس‌های چرکی که ته‌نشین شده این‌مدت. هاوس بعد از بریک‌آپ با کادی، بعد که قریب به یک فصل از ماجرا می‌گذرد، بعد که همه‌ی راه‌ها را برای آزاردادن فرسایشی خودش و کادی پیمود، راه می‌افتد مثل یک بچه‌ی خوب، برود بُرس کادی را که جا مانده بود در خانه‌اش، پس بدهد. از بدِ حادثه درست زمانی می‌رسد که کادی بالاخره پذیرفته با یک آدم دیگر معاشرت کند. نشسته‌اند با یک زوج دیگر دور میز ناهارخوری، به خوش‌وبش معمول. هاوس از پشتِ پنجره صحنه را می‌بیند، برمی‌گردد، پشتِ فرمان می‌شیند، می‌رود سر کوچه دور می‌گیرد، بعد با آخرین سرعت خودش را می‌کوبد به خانه‌ی کادی، می‌رود داخل ناهارخوری. بعد، همان‌جا از ماشین پیاده می‌شود، لبخند می‌زند و از میان آوار و بهتِ آن چهار نفر بیرون می‌رود. سبک و خالی و فِرِش.

آدم که عمومن نمی‌تواند برود سوار ماشین بشود، دور بگیرد، بعد برگردد خودش را بکوبد به خودش، می‌تواند؟

کلن خوبم.

2011-10-02T19:15:00.001+03:30

باور بفرمایید سرهرمس وقتی داشت این Macheteی آقای رودریگوئز را می‌دید هی دلش برای آقای کیمیایی تنگ شد. سوخت حتا. آن طرف دنیا آقای رودریگوئز این همه دنیا را می‌گیرد به تخمش فیلم‌ش را هرجور که می‌خواهد می‌سازد، ستاره‌هایی را که دوست دارد در آن می‌چپاند، دیالوگ‌های آب‌دوغ‌خیاری و گل‌درشت روانه‌ی دهانِ آدم‌ها می‌کند، قصه را هرجور عشقش کشید جلو می‌برد، حال می‌کند، واقعن حال می‌کند، بعد این طرف دنیا این آقای کیمیاییِ ما باید این همه زخم‌زبان بشنود. درست نیست خب. انصاف هم نیست. شما همین خانم جسیکا آلبا را در نظر بگیرید، ببینید چه‌طور رسمن دارد بد بازی می‌کند، بعد یاد خانم نیکی کریمی بیفتید در فیلم‌های آقای کیمیایی. گناه ندارد انصافن خانم کریمی؟ دارد، به این سوی چراغ دارد. (همین‌جا جا دارد یادی بشود از خانم میشل رودریگوئز، در واقع یادی بشود از شکمِ ایشان. از خط‌های شکم ایشان، همین‌طوری)

بعد، بعد یک جایی بود که سرهرمس را هم وادار کرد به رقاصی، بس که ایده ماه، محیرالعقول، عالی. آقای قهرمان قصه دارودسته‌اش را جمع کرد بروند حمله کنند دمار از آدم بدها دربیاورند. بعد یک لشگر از ماشین‌ها و موتورها و اسلحه‌ها راه افتادند. بعد، جای‌تان خالی (از شدت هیجان قادر نیستم بنویسم این را) ماشین‌ها عینهو اسب روی دو پای‌شان بلند می‌شدند. اصلن یک وضعی. جانم برای‌تان بگوید که در صحنه‌ی درگیری آخر اصلن می‌شد به معراج رفت، بس که هرکی‌هرکی، خرتوخر، شاهکار.

آقا من جدن از این فیلم لذت بردم. از این آزادی لذت بردم. از این ولنگاری لذت بردم. سلطانِ بی-مووی اصلن.

2011-10-01T13:10:00.002+03:30

"... پرسوناژهای یک تراژدی، مکانِ آن، هوایی که آن‌جا تنفس می‌کنیم، دقیقه‌هایی که قبل از وقوع تراژدی و پس از آن می‌آیند، لحظه‌ای که اتفاقی نمی‌افتد و کلمه‌ای رد و بدل نمی‌شود، گاهی از خودِ تراژدی هم مجذوب‌کننده‌ترند."‏

آقای آنتونیونی

"... ویران‌کننده‌ترند."

سرهرمس

2011-09-27T15:21:00.003+03:30

آقای ض مدیرعامل کارفرماست. هفته‌ای یک روز با آقای ض جلسه داریم، کنترل‌پروژه‌طور. پنج‌شش نفر برنامه‌ی زمان‌بندی پروژه را می‌گیریم دست‌مان، بعد گزارش هفته‌گی پیش‌رفت پروژه را هم می‌گیریم جلوی چشم‌مان، خیره می‌شویم همگی به ستونی که تاخیرهای هر آیتمِ کاری را جلویش نوشته‌ایم، بتن‌ریزی سقفِ هفتم، برش‌کاری و ساختنِ ستون‌های فاز سوم، نصب بادبندهای سقف چهارم، دیوارچینی زیرزمین اول، و الخ. ما آدم هستیم، پیمان‌کار هستیم، پرفکت نیستیم، نه‌تنها پرفکت نیستیم که در شرایط عجیبی قرار داریم که طبعن در خیلی از آیتم‌ها، به دلایل مختلف، تاخیر غیرمجاز داریم. خر نیستیم و این را خودمان بهتر از هر کسی می‌دانیم، چون آن ستون کذایی تاخیرات را خودمان با دست خودمان پُر می‌کنیم. آقای ض چند دقیقه‌ای در سکوت گزارش‌مان را نگاه می‌کند. بعد سرش را بالا می‌آورد، چشم در چشم‌مان می‌دوزد، به غضب، که: تاخیر دارید!

بعد سکوت می‌کند و به نگاه خیره‌اش ادامه می‌دهد. شروع می‌کنم به حرف‌زدن که: بعله، هنوز منابعِ مالی خریدِ آهن‌آلاتِ فاز چهارِ پروژه را نتوانسته‌ایم که تامین کنیم، که به علت بارندگی نصبِ اسکلت متوقف بوده است، که پیمانکارِ بتن‌ریزی را به دلیل مسایلی که داشته تعویض کرده‌ایم و پیمانکار جدید هنوز نیروهایش را تکمیل نکرده، سرعتش کند است، که ناودانیِ نمره‌ی پنج دو روز است در بازار موجود نیست، که فیلان، که بهمان. این‌ها را این‌جا روی کاغذ من برای‌تان می‌نویسم. در جلسه اما هنوز دو کلمه‌ی اول را نگفته‌ام آقای ض می‌پرد وسط حرفم، می‌گوید برای من دلیل نیاور! تاخیر دارید! قصه نگو! می‌گویم بعله خب، می‌دانم، من هم دارم دلایل این تاخیر را می‌شمرم. می‌گوید دلایل‌ت به درد من نمی‌خورد. برایم مهم نیست. تاخیر داری!

برای من، چندین و چند جلسه گذشت تا بفهمم واقعن هیچ انگیزه‌ای برای شنیدنِ حرف‌هایم ندارد. طول کشید تا بفهمم هر کلمه‌ای که بگویم وضعیت را تغییر نخواهد داد، هر چیزی صرفن برایش توجیه است. هیچ گوشی در آن جلسه برای شنیدنِ روایتِ من از مساله وجود ندارد. آقای ض تنها دلش می‌خواهد با صدای بلند به من بگوید که تاخیر دارم. می‌داند که خودم می‌دانم. دلش می‌خواهد این را بکند در چشمم. بی‌که بعدش حتا پی‌گیر خسارت‌های ناشی از این تاخیر باشد. چند جلسه‌ای است که دارم تمرین می‌کنم این جور وقت‌ها اجازه بدهم دادش را بزند، اجازه بدهم تحقیرش را بکند، سرزنشش را. سرم را بندازم پایین و جواب ندهم. یاد گرفته‌ام این‌جور وقت‌ها هیچ جوابی، هیچ کلمه‌ای از من شنیده نمی‌شود، کار نمی‌کند. همه‌ی حرف‌ها و دلایل من را برده برچستِ توجیه زده، از قبل. تمرین می‌کنم که وقت و فرصت بدهم به آقای ض، که آن طور که دلش می‌خواهد من را له کند. بعد آرام می‌گیرد. حتا می‌شود گاهی، که از او تقاضای پیش‌پرداختِ مضاعف کرد، طلبِ دریافتِ علی‌الحساب کرد. می‌شود حرف زد، جوری که بشنود.

این‌ها را دارم تمرین می‌کنم البته. هنوز نمی‌دانم، نمی‌فهمم انگیزه‌ی آقای ض دقیقن چیست. کجا چه چیزی چه جور آزارش می‌دهد که این‌جور محاکمه‌کردنِ من، بی گوشی برای شنیدنِ دلایلِ واهی یا واقعی‌ام، محکومیتِ محتومِ من، حال‌ش را جا می‌آورد، هر بار.

2011-09-25T00:48:00.000+03:30

2011-09-14T12:41:00.000+04:30

این‌جا و این‌جا

2011-09-13T12:54:00.000+04:30

درباره‌ی سه‌ مجموعه عکس از خانم ملیکا شفاهی (1389- 1388)

1- هزارویک شب

لابد خودتان در جریان هستید، هزارویک شب در اساس قصه‌ای‌ست حولِ مضمونِ روایت، تودرتویی و بی‌سرانجامی. درباره‌ی این که چه‌طور ماجراها به هم می‌پیوندند و ته ندارند و از پنجره‌ی یک سرنوشت به دیگری سُر می‌خوریم هم‌واره. هزارویک شب اما درباره‌ی جادوی ادبیات هم هست. درباره‌ی این که چه‌طور قصه‌ها جانِ آدمی‌زاد را نجات می‌دهند گاهی. چه‌طور روحِ آدمِ دربند را پرواز می‌دهند.

بعدها، هزارویک شب به لطفِ قصه‌های خانمِ شهرزاد شد نمادِ عیش و عشرت و شادخواری و سرمستی و بی‌بندوباری. شد فانتزیِ انسانِ مدرن: بودن، بودنِ بی‌قیدوبند در مکانی آکنده از هرآن‌چه لذتِ ممنوع. لعبتکان نیمه‌عریان و می و مطرب و هوس و لمیدگی و ولنگاری، بی‌خیالی و بی‌فردایی. و این‌ها همه‌ی نقطه‌ی مقابل هرآن‌چه بود که در زندگی دچارش بودیم: برنامه‌ریزی و تلاش و هدف‌مندی، مسوولیت.

مجموعه‌عکسِ «هزارویک شب»، روایتی است نه‌چندان دورازذهن، از تهران سال 88. فریم‌ها اگرچه چیده‌شده و نمایشی هستند اما درعین‌ حال، تهرانی را تخیل و تصویر کرده‌اند که در رسانه‌های رسمی نشانی از آن نیست. چه این طرف آب، چه آن طرف. آدم‌های معاصری که رخت و لباس فانتزی بر تن کرده‌اند و در قاب‌هایی لمیده‌اند که طمطراق دارد و رنگ و بوی عیش و عشرتی کهن.

عکاس دغدغه‌ی «فشن» دارد. فشنِ موجود در نبض زندگی روزمره‌ی آدم‌های تهرانِ این‌سال‌ها. و چه بستری مناسب‌تر از شب‌نشینی‌های‌مان، برای نمایش آن. «هزارویک شب» در نفس خودِ اغراق دارد: اغراق در درودیوار، در پوشش و عدمِ پوشش، در آرایش و آسایش، در برهم‌ساییدنِ تن‌ها بی‌دغدغه‌ی عرف و شرع و قانون، در میل و هوس و وسوسه و تحقق آن.

صحنه‌های «هزارویک شب» اما خالی از حرکت است. آدم‌ها «فیکس» شده‌اند. «عکس»بودنِ عکس‌ها شدت دارد. حدت دارد. انگار این‌ها جزیی جاری از قصه نیست. لحظه‌ای‌ست تک، گذرا، بی‌قبل‌وبعد. و همین صحه گذاشته بر خیالی بودنِ آن، فانتزی‌بودنش را تشدید کرده. این‌جا درست همان‌جایی‌ست که فانتزیِ عمومیِ آدم‌ها، به لحظه‌ی معاصر می‌رسد و نقطه‌ی اشتراک‌شان به همین درلحظه‌بودگی‌ای است که می‌بینید.

2- لباس جدید پادشاه

در انتهای حکایتِ اصلیِ لباس جدید پادشاه، کودکی هست که لُختیِ پادشاه را معصومانه فریاد می‌زند و به‌سان تلنگری پته‌ی کلِ نظم نمادینِ شاهی را بر آب می‌ریزد. در جای‌جای قصه اما طنین خنده‌های زیرکانه‌ی دو مرد رندی که خودشان را خیاطانی استثنایی جا زده‌اند به گوش می‌رسد. هربار که پادشاه کسی از کسانش را به بازدید از کارگاه خیاطان می‌فرستد، تصویر آن دو جلوی چشم‌مان است که چه‌طور به بیهودگی کل داستان، به این حماقت جمعی می‌خندند و تفریح می‌کنند با آن.

در مجموعه‌عکسِ «لباسِ جدیدِ پادشاه» چیدمان عناصر اصلی قصه جابه‌جا شده است. انگار این‌بار خیاطان بر تنِ پسرکِ راست‌گویِ قصه‌ی اصلی لباس می‌دوزند. پادشاه را تصور می‌کنم که پس از آن بی‌آبروییِ عظما، پسرکِ رسواکننده را گرفتار کرده، خیاطانِ رندِ ماجرا را هم، تبعیدشان کرده به دخمه‌ای زیر زمین، مجبورشان کرده به بافتنِ لباسی اینک برای پسرک. لباسی از ارزان‌قیمت‌ترین و بی‌مقدارترین پارچه‌ها: لُنگ. نور کدر و غمگین فریم‌ها حکایتِ همین اجبار است. دیگر نه خبری از خنده‌های زیرجلدی خیاطان هست، نه پادشاهی که گولِ این حقه‌ی قدیمی را بخورد. برهنگی تن‌ها از اروتیسم نمی‌آید، از تحقیری‌ست که دچارش شده‌اند. رد پنجه‌های خونی هم لابد حکایت از جور دارد. پادشاه‌های معاصر به ساده‌گی قصه‌ها گول نمی‌خورند راستش.

ملیکا شفاهی کلن آدمِ امیدواری باید باشد. لااقل دلش می‌خواهد امید را بشود تزریق کرد. حضورِ زنی ملبس به لباسی فاخر، در آن دخمه، در میانِ مردان «کارگر»، تزریق کردنِ فانتزی‌ست به فضا. جلب‌کردن توجهِ خیاطان است، بهانه و انگیزه ساختن‌ است برای مردانی که یاس‌آلود و بی‌امید به دوخت‌ودوزی بی‌حاصل، مشغولند.

پی‌نوشت: ولاسکوئز در تابلوی «ندیمه‌ها» (لاس‌منیناس- 1656) با جابه‌جاکردن چیزها و جاها، اثری خلق کرد پرابهام و پیچیده. درباره‌ی واقعیت و توهم. نقاش را برد گذاشت در خودِ تابلو. در انتهای کادر آینه‌ای گذاشت که تصویر فیلیپ چهارم و همسرش در آن منعکس شده، انگار که این‌ آن‌دو هستند که سوژه‌ی نقاش بوده‌اند و در مقابل بوم ایستاده‌اند. تابلویی که قرار بود پرتره‌ی مارگریتا، دخترِ فیلیپ باشد، بدل شد به بازنمایی پیچیده‌ای از خودِ نقاش، از حضورش و از رابطه‌ی نامعلومِ بین مخاطب و خالق. عکسِ این بالا، شباهت عجیبی با اثر ولاسکوئز دارد. جوری که آدم خیال می‌کند حضور زن در داخلِ قاب‌های خیاط‌خانه، به نمایندگی مستقیمِ شخص خود عکاس باید باشد.

3- سفیدبرفی و هفت‌ کوتوله

ملیکا شفاهی راست می‌گوید، از یک جایی به بعد کم‌کم قصه‌های فولکوریک دیگر به مرزهای جغرافیایی‌شان محدود نماندند. این جوری بود که کودکی‌های ما هم در مجاورت قصه‌های شاه و پریِ آن‌ور آب‌ها گذشت. قدرت رسانه بود یا قدرت قصه، فرقی نمی‌کند دیگر. همین است که خانمِ عکاس آن‌قدر خودش را صاحب این قصه دانسته که بردارد مجموعه‌ی «سفیدبرفی» را با آدم‌های معاصر، و در پوشش/عدمِ پوششِ قدیم عکاسی کند. چکمه‌های لاستیکیِ سفید به پای‌شان کند و در باغی با پس‌زمینه‌های ساختمان‌های امروزین قرارشان دهد.

اصل قصه را که یادتان هست، ملکه‌ی بدخواه و پرنسسِ معصوم، طلسم و دربه‌دری و هفت کوتوله‌ی جورواجور، که سفیدبرفی را دوست داشتند و تروخشک‌ش می‌کردند. رابطه‌ی این هفت تا با سفیدبرفی از نظر بصری چیزی از رابطه‌ی مادرفرزندی کم نداشت. قامت کوتوله‌ها وقتی دورِ سفیدبرفی را گرفته بودند جوری بود که انگار مادری در میان بچه‌هایش. در مجموعه‌عکسِ سفیدبرفیِ خانمِ شفاهی اما کوتوله‌ها رشد کرده‌اند، هم‌قدوقامت و هم‌ارز سفیدبرفی شده‌اند. حالا چون جوانانی برومند به هیات خدم و حشمِ پرنسس درآمده‌اند. جوری که دیگر به‌سختی بتوان تصوری از آن رابطه‌ی غیراروتیک و معصومانه داشت. حالا انگار هفت رقیب‌اند و یک معشوق. سن‌وسال و قد‌وقامت‌شان این گونه اقتضا می‌کند.

در عکس‌های این مجموعه اما همه‌چیز هست جز این سویه‌ی رقابتیِ رابطه. مردانِ جوان، کوتوله‌های سابق، هنوز همان‌قدر معصومانه و متحد در خدمت سفیدبرفی هستند. حالا ملکه‌ی بدجنس هم انگار از دربار و قصر گریخته و به میانِ این هشت‌تن آمده، پناه آورده. آدم خیال می‌کند به یک صلح و صفا و آرامش ابدی‌ای رسیده‌اند با هم. و همه‌ی این‌ها چیزی مگر به‌جز تکررِ فانتزی است، دولایه‌شدن‌ش. انگار روزگارمان جوری شده که قصه‌های کودکی هم جواب‌ نمی‌دهند. باید یک‌جوری یک امیدواری، یک خوش‌بینی، یک پایانِ خوشِ رویایی مجددی را برای‌شان تعریف کنیم.

2011-09-09T23:20:00.000+04:30

کتابِ لاباراکا ترجمه شده بود زمین‌های نفرین‌شده. مینی‌سریالش را ولی به همین نام نشان‌مان دادند، خیلی سال پیش. باتیسته و زن و بچه‌هایش تازه زمینی را خریده بودند و رویش مشغول شده بودند. پیمنتو قلدرِ منطقه بود، اربابی چیزی، یادم نیست. تهدیدشان کرده بود. لابد می‌‌خواسته همان اول نطق‌شان را بکشد. ایرج رضایی دوبلور باتیسته بود. باتیسته مدام صبوری می‌کرد. باج نمی‌داد، درگیر هم نمی‌شد. فقط صبر می‌کرد. اهالی ده بایکوت‌شان کرده بودند. زن و بچه‌هایش را هم. بچه‌های ده کوچک‌ترین پسر باتیسته را انداخته بودند توی لجن. مریض شده بود. تب کرده بود. مرده بود. صبرِ باتیسته تمامی نداشت لامصب. جنگ‌شان نابرابر بود. همه در مقابل یک خانواده. پسرک را که آن‌طور شکنجه کردند به خودم قول داده بودم خانواده نداشته باشم. مسوول جانِ کسی نباشم. دلم نمی‌خواست یک وقتی به خاطرِ من آدم‌های متصل به من بلایی سرشان بیاید. ترسیده بودم از این که مسوول کسی باشم. (آدم‌ قول‌هایی که به دیگران می‌دهد را یادش نمی‌رود. می‌شود که به روی خودش نیاورد اما یادش نمی‌رود. قول‌هایی که به خودش می‌دهد اما باد هوا هستند. دو روز، دو ماه، دو سال بعد یک جوری فراموش می‌شوند که انگار اصلن از همان اول نبودند.) از هفته‌ی پیش به این طرف دارم چانه‌زنی می‌کنم. مخِ اطرافیانِ یک آدم عزیزی را گرفته‌ام به کار، تار می‌تنم، بل‌که بنده‌خدا را راضی کنیم جانش را بردارد و برود. می‌دانم که اگر برود، نوکِ پیکانِ حمله می‌شویم. می‌دانم که سیل سمت‌مان خواهد آمد، مستقیم‌تر. حکایتش شده اما حکایت فرمانده‌ای که حاضر نیست بپذیرد بازنده‌ی جنگ است. مدام امید دارد. مدام به خودش امید می‌دهد. به اطرافیانش. امیدهایی که از این‌جا واهی به نظر می‌رسد اما. امیدهایی که از همه‌جا، غیر از پشتِ عینکِ آقای فرمانده، واهی می‌نماید. بالای تپه که ایستاده باشی، صحنه‌ی نبرد را که از دور، کمی دورتر، نگاه کنی، می‌بینی عاقبتِ بازنده‌ی جنگ کشته‌شدن است یا اسیری. تنها راه فرار است. امید که داشته باشی اما هی زخم می‌خوری. سواران‌ت را جلو می‌فرستی. دمِ گلوله‌شان می‌دهی. چون فکر می‌کنی نیروی کمکی، مهمات، آذوغه بالاخره از یک جایی خواهد رسید. می‌خواهم بگویم امید و خوش‌بینی و و صبوری این‌جور وقت‌ها آدم‌ را به کشتن می‌دهد. به اسیری می‌دهد. پسرکِ باتیسته که آن جور مُرد، باتیسته باز هم صبوری کرد. تحمل کرد. آن‌قدر که وقتی عاقبت دست به اسلحه برد دیگر دل‌مان خنک نشد. آرام نگرفتیم.

2011-09-05T15:18:00.000+04:30

الباقی حکایت را هم این‌جا زیارت بفرمایید.

2011-09-03T00:06:00.000+04:30

(+)

2011-08-17T09:41:00.000+04:30

(+)

بابک، بابکِ سین، تو یک چنین عاشورایی را به من بدهکاری. خودم هم نمی‌دانم دقیقن چرا، اما بدهکاری برادر. در جریان باش.

2011-08-16T10:47:00.000+04:30

انگلستان، دهه‌ی هفتاد. دانشمندان در آزمایشگاه «انسان»‌هایی تولید می‌کنند و در مدارسی مخصوص پرورش‌شان می‌دهند تا بعدها، در عنفوان جوانی، اعضای حیاتی بدن‌شان به منظور پیوند به سایر انسان‌ها استفاده شود. معمولن بعد از عمل سوم یا چهارم، این انسان‌های آزمایشگاهی، زندگی‌شان «تمام» می‌شود. قصه‌ از زبان «کتی»، یکی از همین آدم‌های آزمایشگاهی روایت می‌شود. در سه فصل به زندگی کتی، روث و تامی و دل‌دادگی‌ها و آرزوها و رویاهای‌شان می‌پردازد: کودکی‌شان در مدرسه‌ی هالیشام، نوجوانی‌شان، وقتی در کلبه‌ای در انتظار نوبت‌شان برای شروع اهدا عضو هستند و بالاخره در بیست‌وچندسالگی، وقتی روث و تامی یکی‌دو اهدا انجام داده‌اند و کتی پرستاری‌شان را به عهده دارد. «هرگز رهایم مکن» فیلمی به‌غایت غمگین است که نعل‌به‌نعل بر اساس کتابی به همین نام از آقای ایشی‌گورو ساخته شده است. و آقای ایشی‌گورو به احتمال زیاد «آیا آدم‌مصنوعی‌ها خواب گوسفندبرقی می‌بینند؟» آقای فیلیپ ک. دیک را خوانده‌اند. خوب هم خوانده‌اند. در قصه‌ی آقای دیک مساله هویتِ آدم‌مصنوعی‌ها بود، این که چه‌طور میل به «آدم»‌شدن دارند. در قصه‌ی آقای ایشی‌گورو، مساله‌ی اخلاقیِ استفاده‌ی ابزاری از این «آدم‌»ها مساله‌ی اصلی‌ست: واکنشِ هرکدام از این سه‌نفر به سرشتِ تلخ و محتوم‌شان، که چه‌طور در نهایت به مرحله‌ی «پذیرش» می‌رسند و با آن کنار می‌آیند. مرحله‌ای که آدم‌مصنوعی‌های «بلیدرانر» (فیلمی که آقای اسکات بر اساس کتاب آقای دیک ساخته بود) به آن نمی‌رسند. گیر کرده‌اند در همان مراحل انکار و خشم و چانه‌زنی و افسردگی. با این‌حال، هر دو فیلم در نقطه‌ی پایان به هم می‌رسند، با طرح شباهت آدم‌ها و آدم‌مصنوعی‌ها وقتی «تمام‌» می‌شوند، در برابر مرگ. فیلمِ آقای «مارک رومانک» یک موسیقی بی‌نظیر هم دارد: خانم ریچل پورتمن ملودی‌ای برای ویولن نوشته است که بدجوری اشکِ آدم را درمی‌آورد.

2011-08-16T10:40:00.002+04:30

شما یادتان نمی‌آید، یک زمانی بود که آدم وقتِ تماشای بعضی فیلم‌ها، «جل‌الخالق» از دهانش نمی‌افتاد. این‌جوری که یک کارهایی می‌کردند آدم‌ها در فیلم، که آدم هیچ‌رقمه تصورش را هم نمی‌کرد. هی با خودت کلنجار می‌رفتی که آخر چه‌طوری این صحنه را ساخته‌اند، چه‌جوری پرداخته‌اند، با چه ترفندی، پشتِ هم انداخته‌اند. حالا اما لَم می‌دهیم عقب، یک «هه»ای می‌گوییم و خیال‌ِ خودمان را راحت می‌کنیم که با کامپیوتر خب. آقای جیمزباند، کره‌ی ماه را هم درسته قورت بدهند دیگر خیلی تعجب نمی‌کنیم. یک «چیز»ی پیدا کرده‌ایم که جوابِ همه‌ی ابهامات‌مان را می‌دهد، دهان‌ِ تعجب‌مان را می‌بندد. بعد، وقتی یک انیمیشنی مثل «رَنگو» پیدایش می‌شود، از خوابِ غفلت بیدار می‌شویم که خب، کامپیوتر، قبول؛ اما چه‌جوری آخه؟! صناعتِ «فیلم»‌سازی با سخاوت همه‌ی محیرالعقولی‌اش را سپرده دست انیمیشن‌ها و نشسته یک‌ کناری، کیفش را می‌کند. تخمه می‌شکند و راضی‌ست. در مقابل، انیمیشن‌ها هم در ادای دین و ارجاع، کوتاهی نمی‌کنند انصافن. حالا ما با دهانِ باز «رنگو» را تماشا می‌کنیم که چه‌طور، لامصب، بافت و بو و عصب دارد کاراکترها و فضاهایش. که چشم‌های آقای مارمولک از چشم‌های آقای بوگارت هم به‌تر بلد است غم پیشه کند، به وقتش. گرد و خاک شهرِ «دِرت» را باور بفرمایید در بینی‌تان حس خواهید کرد و بویِ عرقِ پیراهنِ مارمولکِ خالی‌بندِ قصه، یک صحبتِ ملایمی با مشام‌تان خواهد داشت. «رنگو» سرگذشت عبرت‌آموز و پرفرازونشیب مارمولک فلک‌زده‌ای‌‌ست که وارد شهر غریبه‌ای وسط صحرای لم‌یزرع و تشنه می‌شود و خودش را قهرمان جا می‌زند. تاوانش را هم می‌دهد: مجبور می‌شود واقعن قهرمانِ شهر بشود.

2011-08-15T16:04:00.001+04:30

You found fault in everybody because you afraid to look at yourself

در یک اپیزودی از یک سیزن‌ای (:دی)، دکتر هاوس بیمار اسکیزوفرن‌ای را با خودش به گردش می‌برد. بیمار اعتقاد دارد که سوپرمن‌ای است برای خودش. دکتر هاوس او را به یک «شهربازی» می‌برد و با استفاده از تونلِ باد، مزه‌ی پریدنِ واقعی را به او می‌چشاند. هدفش خوش‌حال کردن بیمار است. بازگرداندنِ اعتمادبه‌نفسی که توسط دکتر دیگری، به شدت از او گرفته شده، با گفتنِ این که او آدمی است معمولی و ناتوان از پرواز. از قضا به بیمار بسیار خوش می‌گذرد. جای شما خالی. اما وقتِ برگشتن، بیمار در ادامه‌ی توهم‌اش، خودش را از طبقه‌ی چندم به پایین پرت می‌کند، به هوای پرواز. هاوس داغان می‌شود. با همین دیکته. هاوس مرتکب اشتباه شده و نتیجه‌ی اشتباهش بدنِ تکه‌پاره‌ی بیمار است. هاوس؟ هاوسِ همیشه‌گی اگر بود اولین واکنش‌ش عدم قبول اشتباه می‌بود. فرار از وضعیت می‌بود. اصرار بر یافتن دلیلِ دیگری غیر از خطای خودش در محاسبات می‌کرد. به سرسختی نادیده می‌گرفت اتفاق افتاده را. آزارِ باعث‌شده را. «دی‌فلکت» می‌کرد روی چیز یا کس دیگری.

هاوسِ این سیزن اما هاوسِ همیشه نیست. (بد و خوبش را بعدن برای‌تان می‌گویم) هاوسِ این سیزن هاوس‌ای است که می‌رود پیش تراپیست‌اش، دکتر نولان، درهم‌شکسته‌ای‌اش را بروز می‌دهد. دکتر از او می‌خواهد برود و از بیمار عذرخواهی کند. که بپذیرد و اعلام کند اشتباه‌اش را. هاوس طبعن زیر بار نمی‌رود. نولان می‌گوید تو عذرخواهی نمی‌کنی چون فکر می‌کنی در جواب کاری که باعث آن شدی، عذرخواهی‌کردن دردی را دوا نخواهد کرد. چون خودت را مستحق آن می‌دانی که همان درد و رنج او را تو هم بکشی. این که نمی‌شود! تو انتظار داری از خودت که خدا باشی، نیستی، انسانی هستی مثل بقیه، که گاهی گند می‌زند، همین.

هاوس اگر هاوسِ قدیم می‌بود، بلد نبود خودش را مقصر بداند. هاوس اگر هاوس سیزن‌های قبل بود، تحمل پرفکت‌نبودن را نداشت. طاقت نداشت خودش را در موقعیتی ببیند که مثل سایر آدم‌ها، خطایی از او سر زده باشد. به در و دیوار می‌زد که چیز جای‌گزینی پیدا کند. خودش را گم‌وگور می‌کرد. حتا تا مرز نابودی شغل خودش و همکارانش پیش می‌رفت تا اعتراف نکند به خطا. تا یک معذرت‌خواهی دو کلمه‌ای را بر زبان نیاورد. مبادا با گفتنِ یک متاسفمِ ساده، دنیا ویران بشود. تا مبادا به احساساتِ دیگران وقعی نهاده باشد. از آن بدتر، خدای نکرده خودش را به شکل آدمی دربیاورد در چشمانِ دیگران، که آدم است، که گاهی گند می‌زند. هاوسِ قدیم بلد بود واقعیت را همیشه یک‌جور خوب و دل‌پذیر و خود‌معصومانه‌ای برای خودش تحریف کند. یک جوری که مبرا باشد، همیشه، از همه‌چیز. خودش را عوضی می‌نامید انگار که این اعتراف به عوضی‌بودنش چیزی از شدتِ نادرستی اعمالش کم می‌کرد. چیزی از رقت‌انگیزی‌اش می‌کاهید. برعکس، خودش را عوضی می‌نامید به مثابه گذرنامه‌ای که به او اجازه بدهد من‌بعد هم به عوضی‌گریِ خودش ادامه دهد. هاوسِ قدیم هاوسِ دوست‌داشتنی‌ای هم بود اتفاقن، روی مونیتور.

هاوس قدیم را می‌شود فهمید، البته. هاوسِ قدیم هاوس‌ای بود که ابراز تاسف‌ دیگران هیچ‌وقت کمکی به او نکرد. هیچ از دردِ همیشه‌گیِ پای‌اش نکاست. عذرخواهیِ بعد اشتباهِ آدم‌ها، جانِ رفته‌ی هیچ بیماری را برنگرداند. می‌خواهم بگویم ابراز تاسفِ سایرین، کمکی به هاوس نمی‌کرد چون انتظاری که از آن داشته انتظاری سوپرمنانه بوده، در حد تغییر گذشته. و خب می‌دانیم دیگر، هیچ آب رفته‌ای کلن قرار نیست به جوب، بعله با همین دیکته، برگردد. ابراز تاسف خیلی که هنر کند نوازش می‌کند. هاوس هم که از نوازش متنفر است کلن. می‌دانید که چرا. قبولِ نوازش یعنی قبولِ وجودِ درد، آزار، زخم. آدمِ پرفکت که دردش نمی‌آید هیچ‌وقت. مثل مرد که هیچ‌وقت گریه نمی‌کند.

هاوسِ این سیزن اما آرام‌آرام پیش مردِ بیمار می‌رود. برایش توضیح می‌دهد، خیلی خلاصه، که قصدش چه بود. که اشتباهش کجا بود. که متاسف است. من هم جای سازندگانِ هاوس بودم همین کار را می‌کردم. معجزه‌ی کوچکی در این صحنه ترتیب می‌دادم تا پاداش اعتمادش را گرفته باشد هاوس، اول به خودش، بعد به دیگری.

2011-08-13T15:09:00.003+04:30

معمار هستید؟ فرزند/خواهر/برادرِ پنج‌شش ساله هم دارید؟ ایضن آیا وقت و دل و دماغ دارید برای گپ و مشورت و معاشرت درباب مساله‌ی درکِ کودکان از معماری از خلال تصویر، احیانن؟ ای بابا، سرهرمس چند روز است همین طور منتظرتان نشسته تا به او ایمیل بزنید و خوش‌حالش کنید. بلند شوید.

Sirhermes[@]gmail[.]com

2011-08-10T10:46:00.000+04:30

می‌گویند در دهه‌های پایانی قرن بیستم، موضوعِ هنر بیش از هر چیزی و هر وقتی، خودِ شخصِ شخیصِ هنرمند شد. دیگر نه آن‌قدر ابزار و شیوه‌های بیانی مهم بود و نه آن‌قدر خودِ جناب هنر. هنرمند با تمام منویات‌ش آمد نشست درست در مرکز ابداع هنری‌اش. موضوعات به‌شدت شخصی، خصوصی، بدنِ هنرمند، خروجی‌ها و ورودی‌های مربوطه، تماس‌ها، اتصال‌ها، حریم‌ها و حرمت‌ها. مثلن؟ مثلن سال 1994، خانم مونا حاتوم، چیدمانی در موزه‌ی ملی هنر مدرنِ پاریس برپا کرد که جسورانه و صریح و جنسیت‌محور بود. یک اندوسکوپ را فرستاده بود داخل بدنش، تصاویر ضبط‌شده را ویدیو کرده بود و پخش کرده بود روی کفِ سالن، محصور در یک استوانه. نهان‌ترین اجزاء بدنِ زنانه را خیلی بی‌تفاوت، انداخته بود روی زمین، نه‌تنها جلوی چشم هزار بیگانه، که زیر پای‌شان. می‌گویند با این فاش‌نمایی، تعلقِ خودش را بر بدنش، بر خصوصی‌ترین اجزاء آن، جاهایی که حتا از دیدرس، و طبعن مالکیتِ بصریِ خودش هم خارج بود، واگذار کرده بود به بیت‌المال. عمومی کرده بود خودش را. چیزی هم که عمومی شد، رفت در دست‌رس عموم، می‌شود بیگانه، غریبه، مالِ مردم. آیا سرهرمس دارد از حجاب حرف می‌زند؟ خدا نکند. حوصله داشتید بلند شوید بروید ویدیوی «بدنِ بیگانه» را ببینید، این‌جا.

2011-08-08T16:12:00.000+04:30

Barragan House, Mexico City, Mexico, 1948

Architect: Luis Barragan

2011-07-28T12:44:00.002+04:30

می‌فرماد که: «جاست بیکاز یو واز رایت، نات مینز دَت یو وازنت رانگ»

1
خانم الیزابت کوبلر- راس، چهل و اندی سال پیش، پنج مرحله‌ی معروف اندوه را تبیین فرمودند، که دست‌شان درد نکند. پنج مرحله‌ای که سیر مواجهه‌ی انسان با یک «فقدان» را نشان می‌دهد. بحث ایشان البته در حوزه‌ی مرگ بود، در حوزه‌ی برخورد انسان با پدیده‌ی مرگ، خودش یا دیگری. با ثبت مراحل روانی پانصد بیمارِ روبه‌موت، به‌مرگ‌خودآگاه. که چه‌طور انکار می‌کنیم و خشمگین می‌شویم و چانه‌زنی می‌کنیم و افسرده‌گی پیشه می‌کنیم و در نهایت می‌پذیریم. همان موقع هم اذعان فرموده بودند خانم، که لزومن ممکن است سیر مراحل به همین ترتیب نباشد. یا یک حرکت رفت‌وبرگشتی برای مدتی، بین مراحل اتفاق بیفتد. سرهرمس اصولن از شیفته‌گان اصل تعمیم است. مدام هم دوستانش به او تذکر می‌دهند که این با آن فرق دارد. به خرجش می‌رود؟ نمی‌رود. به قولِ آقای دکتر هاوس، آدم‌ها عوض نمی‌شوند، می‌خواهند، نیاز دارند، اما نمی‌شوند. آقای دکتر هاوس البته اصولن الگوی خوبی نیست در زنده‌گانی، نمی‌شود آدم خودش این همه رقت‌انگیز باشد، الگو هم باشد.

2
ازدست‌دادنِ جان، ازدست‌دادنِ یک عزیز، ازدست‌دادنِ شغلی که دوست داریم، دوستی‌ای که سیراب‌مان می‌کند، معشوقی که جانش به بهار آغشته‌ست، ضایع‌شدنِ یک امیدِ حجیم، لجن‌مال‌شدنِ یک آرزوی وسیع، ترکِ دیار، یار، غار، چوب، هر چیزی. بنی‌بشر در برابر هر تغییری واکنش‌ مشابه نشان می‌دهد: اندوه. و لاجرم می‌افتد در طی مسیر مراحل پنج‌گانه‌ی فوق‌الذکر. هرکی به نوعی.

3
آقای دکتر هاوس البته کم‌وبیش درست می‌گویند که آدم‌ها تغییر نمی‌کنند. واکنشِ ما به این عدمِ تغییر، به نابودیِ رویای‌مان به این که آدمی عوض شود، خودش یا دیگری، واکنشی‌ست از جنسِ اندوه. کلن هم که می‌دانید، آدم است دیگر، اصولن دلش می‌خواد خودش/دیگری را تغییر بدهد. بعد، یک‌جایی هست در زندگانی که بالاخره باور می‌کنیم آدم‌ها عوض نمی‌شوند. آنی که ما می‌خواهیم، که ما می‌طلبیم، که ما در مدینه‌ی فاضله‌ی شخصی‌مان خودمان/ او را آن‌طور جالب و دوست‌داشتنی و کامل می‌خواهیم، نمی‌شود، نمی‌شوند، نمی‌شویم. شروع می‌کنیم به انکار: هی امیدِ واهی‌مان را کش می‌دهیم. از طرح مبحث فرار می‌کنیم. خودمان را می‌زنیم به خیابانِ علی‌چپ. بعد فورانِ خشم: دعوا می‌کنیم، با خودمان، با دیگری. سرِ هر مساله‌ای داد می‌زنیم، هوار می‌کشیم، فکر می‌کنیم اگر صدای‌مان بلند شود، اگر به‌طرز غیرعادی‌ای کوتاه شود، در خودمان/ دیگری (اه، تا آخرِ این پست هی باید این اسلشِ لعنتی را استعمال کنیم هی؟ نمی‌شود خودتان هربار سرهرمس نوشت «خود»، یک «دیگری» تنگش بگذارید و بالعکس؟) یک چیزی تکان خواهد خورد و تغییر خواهد کرد. بعدتر، شروع می‌کنیم به چانه‌زنی: بیا این آب‌نبات را بگیر و خفه‌شو، لطفن. آن ملاقه‌ی کره‌ی آب‌شده را بده به من تا باورت کنم. اگر قول بدهی قد بکشی چهار سانت، قولِ شرف می‌دهم انگشتم را از توی فیلانت دربیاورم. بعد، افسرده می‌شویم: چس‌ناله می‌کنیم. می‌رویم زیر لحاف قایم می‌شویم. در را می‌بندیم. غذای‌مان را نمی‌خوریم. خودمان را نمی‌شوییم. بو می‌دهیم. جوابِ اسمس نمی‌دهیم. کرِمِ دور‌چشم‌مان را می‌مالیم دورِ ناف‌مان. از این قِسم کارهای بامزه. تا بالاخره تسلیم می‌شویم. می‌پذیریم که همین است که هست. سرمان را پایین می‌اندازیم و راه‌مان را ادامه می‌دهیم. یاد می‌گیریم که کم‌ترین اصطکاک را داشته باشیم و با وضعِ موجود بسازیم. از بمب اتم نترسیم و زنده‌گی‌مان را بکنیم. با همین هِ اضافه‌اش.

4
می‌گویند این زوج‌های گوگولی و دوست‌داشتنی‌ای که هشتادهزار سال با هم زندگی می‌کنند و سرِ پیری هنوز هم قربان‌صدقه‌ی هم می‌روند و دل‌شان برای هم تنگ می‌شود و هنوز هم گاهی، بی‌هوا، هم‌دیگر را از پشت بغل می‌کنند، آن‌هایی هستند که این پنج مرحله را پشتِ سر گذاشته‌اند. پذیرفته‌اند که نیمه‌ی گم‌شده و این خزعبلات مالِ کتاب‌ها و قصه‌هاست. قبول کرده‌اند هم‌دیگر را همین جوری که هستند. که تغییر خاصی در کار نخواهد بود، گرچه بخواهند، گرچه نیاز داشته باشند. البته که هنوز از تغییر می‌ترسند، از فقدانِ دیگری. اما پیچِ معروف را رد کرده‌اند. می‌گویند طی چهار مرحله‌ی اولِ مراحلِ کذایی، بیش‌ترین آمار جدایی و طلاق و قتل و غارت وجود دارد. تحقیق کرده‌اند دانشمندان، به‌خدا.

5
کلن جالب نیست، می‌دانم. آقای دکتر هاوس اگر بود می‌گفت: «نات اینترستینگ» و راهش را می‌کشید و لنگان‌لنگان می‌رفت پیِ کارش. حالا که نیست، خدا را شکر.

2011-07-19T00:41:00.001+04:30

1
یادم بیندازید تا این پست تمام نشده از «شهامتِ واقعی» آقایان کوئن هم بگویم، خب؟

2
آقای حسین سناپور در آخرین شماره‌ی شهروندِ امروز، در اقدامی بسیار جالب، از ژانرشناسی سینمای جاهل‌ها نوشته‌اند. اشاره‌ی موکد هم کرده‌اند که دارند از کتاب اخیرشان، لب بر تیغ، حرف نمی‌زنند و صرفن به خاطر حرف آدم‌هایی که مدام دارند شخصیت‌های کتاب را به کاراکترهای سینمای جاهلی ربط می‌دهند، برای به‌تر فهمیدن حرفِ این آدم‌ها و اصلن به‌تر فهمیدن همان سینما و نهایتن نسبتِ آن سینما با این کتاب است که ژانرشناسی کرده‌اند. جوری هم جمع‌بندی کرده‌اند که برسیم به این نتیجه که آن سینما و آن نشانه‌های ظاهری ربطی به قصه‌ی ایشان و کتاب‌شان ندارد. خیلی من‌دارم‌نان‌وماست‌خودم‌رامی‌خورم‌طور.

3
در «لب بر تیغ» دخترِ جوان مدیرعاملِ نسبتن مهمِ اداره‌ی بازرسی یکی از بانک‌ها گرفتار توطئه‌ی آدم‌ربایی‌ زن‌بابا و یک آدم دیگر می‌شود. درست در لحظه‌ی آدم‌ربایی پسرکی از طبقه‌ی کیف‌قاپ/لاتِ‌بامرام که عاشق دورادورِ دخترک است، از راه می‌رسد و با «تیزی» دونفر از چاقوکش/لات‌بامرام‌های اجیرشده جهت آدم‌ربایی را نفله می‌کند. دختر سوار بر موتور پسر می‌شود و می‌گریزد. باقی داستان شرح گرفتاری آدم‌های درگیر در ماجراست: زن‌بابایی که زنی از طبقات فرودست بوده و حالا توانسته خودش را در خانه‌ی آقای مدیرکل تا حدی جا بیندازد و اتفاقن رابطه‌ی خوبی هم با دختر دارد، شریکش در آدم‌ربایی، گنده‌لاتی که کل قضیه‌ی آدم‌ربایی را به دستورِ آقای شریک اجرا کرده است و حالا دنبال پسر افتاده تا انتقام دوستانش را بگیرد، سرگشتگی دختر بین خانه‌ی پدر و عشق پسری که به خاطر او دو نفر را کشته است و خود پسر، با پس‌زمینه‌ی دزدی و سرقت و زورگیری و فرودستی و موتور و این عشق بنیان‌کشِ تازه. نهایتن هم اگر خیلی نگران «اسپویل‌»شدن‌تان نباشید، داستان با یک صحنه‌ی خون‌وخون‌ریزی جانانه تمام می‌شود. زمانِ داستان هم به‌نظر سال‌هایی است که موبایل تازه به ایران رسیده بود و قیمتی در حدود دو میلیون تومان داشت، یعنی اواخر دهه‌ی هفتاد. لحنِ دیالوگ‌ها در داستان کتابی است. آزاردهنده هم. لحنِ روایت اما یک پیچیدگیِ ساختاری‌ای دارد که برای روایت چنین داستان سرراستی زیادی بی‌خودی پیچ خورده است. مثل این است که فیلمی از کیمیایی ببینید و فیلم‌برداری و دکوپاژش هم مثل دیالوگ‌هایش بامزه باشد.

4
می‌گویند اگر پولاد کیمیایی در همان سکانس اولِ «جرم» عقل می‌کرد و لج‌بازی نمی‌کرد و به همراه رفیقش سوار وانت می‌شد و فرار می‌کرد، فیلمِ آقای کیمیایی در همان دقایق اول عاقبت‌به‌خیر و تمام شده بود. لج‌بازی اما انگار امری ژنتیک است. شما بیست سال هم تلاش کنی نمی‌توانی به آدم لج‌باز چیزی را بقبولانی. رفته بودیم سینما که تفریح کنیم. نشد. نه که در سینمای آقای کیمیایی تغییر عجیبی اتفاق افتاده باشد. بیش‌تر به نظرم آمد من از خر شیطان پیاده شده بودم بالاخره. شد حکایت آن پیامبر دروغینی که وقتی به درخت امر کرد که بیاید و درخت، طبعن، نیامد، خودش بلند شد و به نزد درخت رفت. ماجرا این بود که سیاه‌وسفیدبودن فیلم‌برداری اتفاق خجسته‌ای شد. دوبله هم ایده‌ی درخشانی بود. هر دو کمک ‌کرد که آدم بتواند فیلم را فیلم‌تر ببیند، فانتزی‌بودنش بیش‌تر جلوه کند. دروغ چرا من حتا یادی هم از «شهرِ گناه» آقایان میلر و رودریگوئز کردم؛ به همان کمیک‌استریپی. این جوری شد که یاد گرفتم بعد سال‌ها که کافی‌ست با ابزارهای عمومی عقل سراغ فیلم نروم. قبول کنم که با یک دنیای دیگری مواجهم. دنیایی که مثلن در آن زندان‌بان در گوش زندانی توصیه به همراهی با مردم می‌کند. کیمیایی در این قضیه‌ی لج‌بازی البته تنها نیست. سال‌هاست که ما و امثال آقای فراستی و سایر رفقا گیرهایی این‌جوری داریم می‌دهیم به جزییات و کلیات سینمای کیمیایی. یک جدل کهنه بین دو گروهی که زبان مشترک ندارند، مترجم ندارند. انگار که از مریخ و مشتری. به‌هرحال فیلمِ آخر «استاد» اتفاقن این بار یک‌دست از آب درآمده. مضاف بر این که یک علی‌اکبر معززی دارد (مردِ خیاط) که فوق‌العاده‌ست، به همان شگفت‌انگیزی که در «محاکمه در خیابان» (سرایدارِ شرکتِ متروکه) بود. کلن هم که کاش یک روزی آقای کیمیایی ویدیوکلیپ بسازد، قیامت خواهد کرد.

5
خوب که فکرش را می‌کنم می‌بینم پشیمانم از این که به وقتش «نابخشوده»ی آقای کلینت ایستوود را ندیدم. کار درستی نبود. پیرمرد با آن چشم‌هایش. چشمِ ما بود این هم، لابد. آقای سناپور در همان مقاله‌ی مذکورِ شهروند، اشاره کرده‌اند به نابخشوده و شهامتِ واقعی. این جوری بود که یادم افتاد به این فیلم و این که چه‌قدر دوست داشتم فضای یک‌دست فیلم را. خب من معمولن «وسترن» انتخاب اولم نیست و اعتراف می‌کنم به این که فیلم را به خاطر برادرانِ کوئن برداشتم. آن‌قدر هم علیلطفیِ خون‌ام بالا نیست در این لحظه که حوصله کنم فکر کنم به مولفه‌های جهانِ کوئن‌ها در این فیلم. برای من یک داستان سرراست بود که خیلی خوب تعریف شده بود. و حوصله‌ام را سر نمی‌برد. و لحظه‌های خوبی هم داشت. و یک آقای جف بریجز داشت که اصولن جزء آقامون‌ها می‌باشد.

6
اصلن چی شد که این حرف‌ها پیش آمد؟ ها، داشتم فکر می‌کردم به این که چرا کتابِ آقای سناپور را دوست نداشتم. چرا به دردم نخورد اصولن. چرا اصلن مساله‌ی من نیست این فضای مرام و تیزی و کلاه‌مخملی و فرودستان و میلِ به حرکت به سوی فرادستی و الخِ قضیه. یا این که به قول آقای سناپور، کسبِ هویتِ اجتماعی مساله‌ی اصلی شخصیت‌های کلاه‌مخملی/جاهلی است. بعد یادم افتاد که دقیقن همین نکته‌ی بردنِ قصه به اواخر دهه‌ی پنجاه و سیاه‌سفیدکردنِ فیلم و دوبله و الخ بوده فیلم جرم را این همه به نظرم متفاوت کرده با باقی فیلم‌های اخیر کیمیایی. یعنی اساسن مشکل من به شخصه از آن جایی شروع شد که در ردپای گرگ، آقای قریبیان یک هو سوار اسب شد و در خط ویژه‌ی خیابان انقلابِ دهه‌ی هفتاد تاخت. (آخ راستی «گروهبان» و «دندانِ مار» و «سرب» را یادتان هست چه‌قدر کیف داشت؟ چدن کاش آقای کیمیایی همین مسیر جرم را ادامه بدهد لااقل) تابلوترین تفاوتِ «شهامتِ واقعی» یا «نابخشوده» با «لب بر تیغ» و فیلم‌های ردِ پای گرگ به‌بعدِ کیمیایی (غیر از جرم) دقیقن همین کشاندنِ کاراکترهاست به زمانِ حال. جداکردن‌شان از «کانتکست» خودشان. (بعید می‌دانم آقای کیمیایی یا آقای سناپور قصدشان اگزجره‌کردن وضعیتِ و موقعیتِ این تیپ آدم‌ها باشد. یا تمسخرشان، یا تماشای رقت‌انگیزی‌شان در دنیای جدید) می‌خواهم بگویم تکلیفم را نمی‌دانستم با شخصیت‌های کتاب آقای سناپور. نمی‌دانم چرا باید سمپات‌شان باشم/نباشم. کجای دلم بگذارم‌شان به قولِ شماها. شخصیت‌هایی که در آن تقسیم‌بندی معروف، کاملن هم «تیپ» هستند اتفاقن. حتا شخصیتِ «فرنگیس»، زن‌بابای دخترِ قصه. که سهم بیش‌تری از بقیه دارد، در تعریفِ خودش، در قصه.

7
در آخرینِ فیلمِ مردانِ ایکس، که طبعن به عنوان یک دنباله، زمانِ قصه را برده‌اند به قبل از زمانِ فیلم اول، زمانی که پروفسور ایکس جوان بوده، یک جایی که هست که پروفسور ایکس و آقای مگنیتو، که آن زمان رفیق بودند با هم، دوره افتاده‌اند به جمع‌کردنِ آدم‌های «جهش‌یافته». یکی‌یکی کشف‌شان می‌کنند و دعوت‌شان می‌کنند که به آن‌ها ملحق شوند. برعلیه دشمن. بعد آن وسط، وارد کافه‌ای می‌شوند که پشتِ بار، لوگان (هیو جکمن- قهرمانِ فیلمِ اولِ مجموعه) نشسته است تنهایی به نوشیدن. هنوز حرف و دعوت‌شان را بیان نکرده‌اند که لوگان سرش را کمی بلند می‌کند و می‌گوید: برین گم‌شین! می‌خواهم بگویم کل فیلم به همین چندثانیه حضورِ تلخ و بی‌حوصله‌ی آقای لوگان می‌ارزید.

2011-07-06T10:29:00.001+04:30

قضیه این طوری بود که هاله‌خانم انواری در عکس‌بازی مقادیری «بازی» ساخته بودند و ملت در این بازی‌ها مشارکت کرده بودند و حالا ماحصل و برگزیده‌ی مشارکتِ ملت، قرار است از جمعه‌ی همین هفته، در گالری آران، روی دیوار برود. سرهرمس هم یک مجموعه‌عکسِ دردست‌تکمیل‌ای دارد به نامِ «خسرو و فرهاد» که بخشی از آن به گالری آران راه یافته است. قبول بفرمایید که شما هم جای سرهرمس بودید خوش‌حال می‌شدید رفقا را زیارت کنید جمعه عصر، در آران.

سایر بازیكنان:
سارا ابری . ساسان ابری . هدیه احمدی . شیرین اقتصادی . احسان امانی . امید امیدواری . آرش امیرعضدی . بنفشه امین . هدی امین . سیاوش بختیارنیا . فرهاد بهرام . رامین بیرق دار . مهسا تهمتن . حسام تهمتن . امیرآراد ثنایی . امیر جدیدی . مصطفی جعفری . پولاد جواهر حقیقی . سمیرا حاتمی زاده . مهدی حسنی . مختار حسین زاده . هوفر حقیقی . حنا حنائی . فردید خادم . مهسا خلیلی پور . علیار راستی . حمیده رضوی . بیتا ریحانی . سارا ریحانی . محمدمهدی زابلی . سارا زندوكیلی . حسام سماواتیان . شقایق سیروس . بهناز شمشیری . دلبر شهباز . سارا صلاحی . مهدی علیزاده . ارشاد فتاحیان . دانا فرزانه پور . حامد فرهنگی . سپنتا قاسم خانی . سارا قنبری . سهراب كاشانی . عباس كوثری . بهمن كیارستمی . سیمین گلشن . مجید لشگری . نیلوفر لهراسبی بهنام محرك . نیما مقیمی . علی اكبر محمدخانی . احسان منصوری . امیر موسوی . بابك مهربانی . سیاوش نقش بندی . مجید نیك‌اعتقاد . محمد نیك دل . افروز نبوی . پندار نبی پور

به انتخاب هیئت داوران: ندا رضوی پور، رامین صدیقی، کاوه کاظمی، مهران مهاجر، شهره مهران

17 تیرماه تا 5 مردادماه 1390
افتتاحیه ساعت 3 بعدازظهر تا 9 شب. روزهای دیگر ساعت 11 صبح تا 7 بعداز ظهر. جمعه های غیرافتتاحیه تعطیل است. آدرس: خردمند شمالی، کوچه دی، پلاک 1

2011-07-05T11:06:00.001+04:30

شصت مترِ طول کاغذ رولی را گذاشته بود جلوی روی‌اش، توی ماشینِ تایپ، نوشته بود. همین‌طور نوشته بود، لاینقطع. پووووف.

امروز سه‌شنبه است. بدیهی است که دیروز دوشنبه بود و این که دیروز دوشنبه بوده فقط یک تاکید نیست بر سه‌شنبه‌گیِ امروز. فردا هم چهارشنبه خواهد بود. و این که فردا چهارشنبه است، هیچ گذرانِ سه‌شنبه‌گیِ امروز را سهل‌تر نخواهد کرد. شما خیال کن اصلن هر روز، سه‌شنبه، هر ساعت، هشت و نیمِ صبح. به همین تلخی و کسالت و ناامیدی و فرسوده‌گی.

یک تحقیقی هم کرده بودند علما و دانشمندانِ هاروارد، سالِ 42، در زمینه‌ی «خوانشِ جغرافیاییِ متن». مرادشان هم این بود که ببینند بنی‌بشر کلن کدام جغرافیای متن بیش‌تر به دلش می‌نشیند، یادش می‌ماند، گیرش می‌افتد. اغراق‌ش می‌شود این‌طوری که مثلن شما اگر یک متنی داشته باشید که در صدرش ذم گفته باشید و در ذیل‌ش مدح و در میانه‌اش یادی از ایام کرده باشید، توامان، خواننده‌ کدام را به عنوان توشه‌ی نهایی از خوشه‌ی متن‌تان به خانه خواهد برد. تفسیرِ کلی متن، از کجای سطح عمودی‌اش بیش‌تر محتمل است بیاید. بعد یک فاکتوری به اسم عنوان/تیتر را هم وارد کرده بودند. فرض هم بر این بود که اصولن متن قرار است نسبتن با دقت خوانده شود.

58 درصد آزمون‌شونده‌گان هرآن‌چه از متن لازم داشتند از همان خط اول برداشته بودند. یعنی کافی بود شروع متن یک شروع خوش‌حال‌کننده‌ای باشد برای‌شان، تا آخر متن را سرخوش بودند و نیش‌ها و ریش‌ها را به آرنج‌شان هم نگرفته بودند و رفته بودند خانه‌شان. 32 درصد کسانی بودند که صرفن برای‌شان مهم بود متن چه‌جوری با آن‌ها خداحافظی کرده است. آن دست‌تکان‌دادنِ آخر را نمایه‌ای می‌گرفتند از کل متن. اگر متن اخم‌ کرده بود وقت پایان، دیگر چه اهمیت داشت که قبلش آن‌همه گل و بلبل نثارشان کرده بود. رو ترش می‌کردند و نچ‌نچ‌کنان راه‌شان را می‌کشیدند و می‌رفتند. 47درصد آدمیانی بودند که کلیت معنای متن را می‌گذاشتند کنار، نگاه به تیتر می‌کردند. همان برای‌شان کافی بود تا موضع‌شان را نسبت به متن اتخاذ کنند. یک جماعت 23درصدی خوش‌حال هم بودند این وسط که صدر و ذیل و عنوان و الخِ متن را زود فراموش می‌کردند، آن وسط یکی دو کلمه و جمله پیدا می‌کردند، برای خودشان همان را برجسته می‌کردند و بی‌خیالِ باقی ماجرا می‌شدند کلن. سرهرمس؟ سرهرمس عمومن روی دسته‌ی مبلِ همین گروهِ خجسته‌دلِ آخر می‌نشیند.

شوخی کردم، طبعن.

یک اتمسفر خیالی، فانتزی، یک جور هاله‌ی امیدواری بلد است ایجاد کند پیرامون خودش. این جوری که مادامی که هست، آدم‌ها خیال کنند اوضاع چندان هم بد نیست. بلد است جوری دنیا را توصیف کند که در نظرتان به این گهی‌ای که هست نباشد. بعد آدم است دیگر، نمی‌تواند، نمی‌شود که هیچ سوراخی نداشته باشد هاله‌اش. یک وقت‌هایی، مثلن همین سه‌شنبه‌ها، یک اشعه‌ی نور سیاه از جنس حقیقت، از جنس واقع‌گراییِ کوفتی، می‌تابد به داخل. آدم‌هایش را مواجه می‌کند با فضای بیرون، بیرونِ حباب. ایمان؟ فرو می‌پاشد. امید؟ رخت می‌بندد. خودش؟ خودش عصبانیت پیشه می‌کند. از این که حرف‌هایش این جور ناغافل دود می‌شوند و به هوا می‌روند. خودش منتفر است از این که به روی‌اش بیاوری دارد حباب می‌تند.

آقای ژیژک در کتابِ مستطابِ «کژاندیشی»شان می‌گویند: آن خوابِ خوش، آن رویای گریزپایی که مرد را به دگرگون‌ساختنِ هستیِ خویش برانگیخت، در «واقعیت»، اصلن هیچ نیست، الا سطحی خالی. آقای ژیژک این را وقتی می‌فرمایند که دارند از «مقصد و هدف در فانتزی»، کلن، حرف می‌زنند. از این که چه‌طور در نظریه‌ی لاکانی، فانتزی مشخص‌کننده‌ی رابطه‌ی «محال»ِ سوژه با ابژه-علتِ میل، است. می‌گویند آن‌چه فانتزی روی صحنه می‌آورد فضایی نیست که در آن میل ما برآورده می‌شود، به کلی ارضا می‌گردد، بلکه برعکس، فضایی است که خودِ میل را فی حدِ ذاته تحقق می‌بخشد، روی صحنه می‌آورد. و اضافه می‌کنند که از طریقِ خیال‌‌پردازی است که یاد می‌گیریم چگونه میل بورزیم. خلاصه‌اش می‌شود این که هر بار یک زندگی ایده‌آل، یک فانتزیِ امیدبخش برای خودمان تصویر می‌کنیم، تجویز می‌کنیم، در واقع داریم با «خواست» آن آرزو، با «میل»ِ آن وصال، حالِ خودمان را خوب می‌کنیم. چه‌بسا اصلن تحقق‌یافته‌ی آن فانتزی، اصلن خودش یک سرخورده‌گیِ تام باشد. خیلی مایل‌ام حرفم را ادامه بدهم و برسانمش به آن‌جا که بگویم چه‌قدر اضطراب دارم. اما فقط مایل‌ام. همین را بگویم و بروم: خودِ فانتزی و تحقق‌اش که هیچ، میل‌اش وقتی ته می‌کشد، وقتی آن‌قدر باتری‌ات ته می‌کشد که «خواستن» را هم حوصله نداری، این که انتظار داشته باشی از خودت که بنویسی‌، خب انتظار ناجوان‌مردانه‌ای است. آدم باشم.

می‌گویند در جواب‌ندادن ابرازِ محبت‌های عقب‌افتاده، بی‌ظرفیتی هست و در جواب‌دادن‌شان بعد از چند روز، که خوب ماسید، بی‌ظرافتی. چه کنیم پس؟

«هادیِ»* لیمان را خوانده‌اید؟ دل‌تان خواسته است هادیِ خودتان را داشته باشید؟ دل‌تان خواسته است هادیِ کسی باشید؟ می‌دانید نمی شود؟ بدانید خب. می‌خواهم بگویم این هم مثل چیزهای دیگری است که بیش از همه از دیگران طلب می‌کنیم بس که خودمان دچار فقدانش هستیم. اصلن این یک قاعده‌ی کوفتی‌ست، همیشه آن چیزی را بیش‌تر طلب داریم، انتظار داریم از آدم‌ها، که خودمان در خرج‌کردنش خسیس‌ترین‌ایم. حرفِ منِ سرهرمس نیست، «دانشمندان» گفته‌اند.

یک زمانی یک بابایی گفته بود مذهب، افیونِ توده‌هاست. سرهرمس اعتقاد دارد سریال‌ها افیون‌های هزاره‌ی ما هستند، به همان اعتیادآورنده‌گیِ تریاک. ما که می‌گویم یعنی همین توده‌ی آدم‌های ناامیدی که بی‌انگیزه‌گی و ناکارآمدی جهانِ پیرامون‌شان فشل‌شان کرده، فلج‌شان کرده. کله‌مان را فرو می‌کنیم در یکی، دودِ سفیدش را فرو می‌کشیم، تا چند دقیقه‌ای فراموش کنیم.

امروز سه‌شنبه، چهاردهم تیر؛ کلمه‌ای برای توصیفِ خودم ندارم، تمام.

*هادیِ لیمان:

مثلن؟ مثلن همین هادی. همین‌که می‌شود در هر مصیبتی بودنش را دید. همان بودنِ رسمی و به‌موقع و بی‌حاشیه و عادی‌وارانه‌اش را. یعنی انگار فقط هست. همین. هستنش را می‌بینی. سر می‌چرخانی آن جاست. کم‌حرف و به موقع. بی‌ادعا. بی‌که بودنش را توی چشمت فرو کند. بی‌که صدایش را مدام بشنوی. بی‌که حضورش نگرانت کند. هست. تا آخرش هم هست. بعد می‌بینی یک جایی تشک‌چه‌ی کاناپه‌ای را گذاشته بیخِ دیواری بر زمین و دراز کشیده. عینکش را هم گذاشته جیبِ پیراهنش یا گیرانداخته لبه‌ی یقه‌ی بازِ تی‌شرتش. می‌بینی ماشینش اولین ماشین است. هرجا که داری چیزی آرام می‌گویی او هم ایستاده آرام می‌شنود. می‌بینی وقتِ نظر، مِن‌مِن نمی‌کند. کوتاه و کاراست. نگاهش می‌کنی و خوبت می‌شود. بعد می‌گویی آخ. آخ دارد هم. بعد هم سیاهه‌ی عواطف را لیست نمی‌کند. توی عادی روزگار فرو می‌رود. اما همیشه هست. بی‌واهمه. آرام و سفت. با آن لبخندِ نقلی و قد دراز و کله‌ی کچل و عینکِ پنسی و کیفِ دستی‌اش. فکر می‌کنم مریض‌ها چه حالی می‌کنند با بودنش. شاید تجربه‌ی بی‌نظیرِ مثلن هادی ست که مرا کرده این آدمِ عیب‌جویِ بدقلق. شاید دوستیِ مثلن هادی ست که مرا از توضیح خودم به دیگران عاجز می‌کند. شاید مثلن دلم گرم به دوستی هادی ست که به "دوستت دارم" ها و "دلم تنگت شده" ها پوزخند می‌زنم. کسی چه می‌داند؟ پدرسوخته‌ی بد مشدی!

2011-07-04T12:09:00.000+04:30

شرلوک هلمز دوست دارید؟ کلن عرض کردم. یعنی آدم‌های نابغه، خیلی نابغه، و بالطبع خودشیفته، و البته رک و گزنده و متلک‌پران روی اعصاب‌تان نمی‌روند؟ می‌روند؟ اگر جواب‌تان مثبت است که وقت‌تان را با خواندنِ این اعلام شیفته‌گی زودهنگامِ سرهرمس تلف نکنید. این همه وبلاگ خواندنی هست، والله. در غیر این صورت اما دعوت‌تان می‌کنم به یک روایت مدرنِ دیگر از شرلوک هلمز. (نه آقا قرار نیست سرهرمس دوباره از شرلوک هلمزِ بی‌بی‌سی بنویسد، یک دقیقه صبر داشته باشید، دِ) دعوت‌تان می‌کنم به تماشای یک پیوند مبارک و خجسته. فرض کنید یک تیم پزشکی خفن، خیلی خفن، مغز مبارکِ آقای شرلوک هلمز را درآورده باشند و گذاشته باشند در بدنِ آقای دکتر واتسون. بعد این ترکیب را یک‌راست آورده باشند به زمانِ حال، برده باشند گذاشته باشند در یک بیمارستان، با همان شرح وظایفِ قبلی این دو نفر. اسم سریال را هم گذاشته باشند «دکتر هاوس» کیف ندارد؟ دارد، به همین سوی چراغ دارد.

بینِ دکتر هاوس و شرلوک هلمز، پدیده‌ی مرگ ایستاده است. شرلوک هلمز، عمدتن، کارش را زمانی آغاز می‌کند که مرگی اتفاق افتاده است. کارآگاهِ بدعنق و سوپرباهوشِ ما از مرگ آغاز می‌کند و به کشفِ معما می‌رسد. کشفِ معمایی که گرچه جلوی مرگ‌های احتمالی بعدی را می‌گیرد، اما در گذشته تغییری ایجاد نمی‌کند. آن بخت‌برگشته‌ای که مرده، مرده می‌ماند. مثل قهرمانی تیم ملوان است در بازی فینالِ جامِ حذفی. بازی را برده، اما کلِ جام را باخته. این حقیقتِ تلخ‌وشیرینِ ابدیِ تمام داستان‌های کارآگاهی است. کاری‌ش هم نمی‌شود کرد. دکتر هاوس اما دقیقن قبل از مرگ جا گرفته. با همان ظرافت‌های یک داستانِ کارآگاهی/معمایی جلو می‌رود، طرح مساله می‌کند، جزییات‌ش را در طول داستان پخش می‌کند، و به مدد نبوغِ غیرعادیِ قهرمانش، سرنخ‌ها را دنبال می‌کند تا برسد به قاتل/بیماری. دکتر هاوس این اقبال را دارد که کشفِ معمایش به نجاتِ جان آدمی منجر می‌شود. این تزریق‌کردن حلاوتِ دوچندان به پایانِ یک داستانِ کارآگاهی، ایده‌ی معرکه‌ی سازندگانِ دکتر هاوس است.

«دکتر هاوس خداست.» عمقِ این قضیه را فقط رفقایی می‌گیرند که چند اپیزودی لااقل دیده باشند. الباقی فقط تکرارش می‌کنند.

2011-07-03T15:16:00.001+04:30

آیا لازم است سرهرمس هر بار به لطفِ جنابِ جونیور بنشیند به تماشای «کمپانی هیولاها» تا یادش بیاید که این، رسمن و علنن و لاشک‌فیه، به‌ترین انیمیشنِ «برای کودکان» است که تا به حال نژاد بشر به خودش دیده، یا همین‌جوری هم می‌شود هی با و بی‌بهانه فیلش یاد این هندوستانی بکند که آن‌چه خوبان همه دارند را یک‌جا در خودش جمع کرده. این سوالِ مهمِ امروز، یک‌شنبه دوازدهم تیرماه است.

ها؟! الان منتظرید دلیل بیاورم؟ شواهد رو کنم؟ مستندات و استدلال و فیلان؟ واقعن؟! یعنی خودتان همین‌جوری به صورت خودجوش خط داستانی، ایده‌های نبوغ‌آمیز و نحوه‌ی گسترش‌شان، شخصیت‌ها، پاستوریزگیِ قصه، پایان‌بندی و الخِ قضیه را مقایسه نکرده‌اید با باقی انیمیشن‌ها؟ نکرده‌اید جدن؟! واقعن که. (اسمایلیِ اعلامِ تاسف)

2011-06-22T09:16:00.000+04:30

یادم بماند در زندگی بعدی‌ام، کافه‌ای داشته با... ها؟ یعنی یک عمر را اندر امیدواری این یکی هم طی کنیم؟!

فرض کنید سرهرمس یک جای نه‌چندان پرت‌ای از این شهر، یک کافه‌ای داشته باشد و آن کافه یک باغ‌چه‌ای داشته‌ باشد و رفقا غروب که شد جمع بشوند دور هم، ورور و هرهر و سیگار و گپ و معاشرت تا خودِ شب. خب؟ بعد فرض کنید که اگر یک کار در دنیا وجود داشته باشد که سرهرمس و رفقا، شیفته‌اش باشند، این باشد که امکان و مجالی داشته باشند تا آدم‌ها را دور خودشان جمع کنند به نشاط، جوری که آدم بداند هربار که سراغش به آن‌جا می‌افتد، آدمی پیدا کند که باب طبعِ آن لحظه‌اش باشد، یک «اسپات»ای باشد برای خودش، در مقیاس خودش.

هنوز دارید فرض می‌کنید؟ نکنید خب. به‌جایش بگردید دوروبرتان یک مکانی پیدا کنید، جایی ترجیحن محصور در حریم جایی دیگر. (مثلن؟ مثلن همین کافه‌هایی که می‌رویم و خوب‌مان است چون هوا دارد و درخت دارد و وسط خیابان نیست و چشمِ آدم غیر میزهای بغلی، یک تکه‌هایی از آسمان را هم می‌بیند. از کافه‌کاخ بگیرید تا کافه‌گالری و باغ‌موزه و موزه‌موسیقی و انجمن خوش‌نویسان و ماه‌مهر و الخ) بعد ای‌میل بزنید به sirhermes@gmail و پیشنهادش کنید و آن رفیقی باشید که سنگِ اول کافه‌ی سرهرمس را می‌گذارد، تا خیلی خوش‌حالش کنید. سرهرمس البته نیتِ خرید ندارد، می‌شود یک جور خوبی قراری گذاشت تا صاحب‌ملک و کافه‌چی، هردو خوش‌حال، هردو راضی.

ماچِ پیشاپیش، بر پیشانی‌تان

2011-06-21T09:12:00.001+04:30

راستی این بارگاه کماکان کامنت می‌پذیرد. از لحاظ این که فکر نکنید اگر کامنت‌های‌تان دیده نمی‌شود یعنی وجود ندارد. شما فکر کنید خورشیدِ زیر ابر اصلن. بلدید که کجا را فشار دهید، ها؟

2011-06-20T21:33:00.001+04:30

کلن خدا قسمت کند آدم این‌جوری برود

سبک و کم‌حرف

سُر

ریچاردِ ساعت‌ها

2011-06-17T10:20:00.001+04:30

در این که سرهرمس کلن با «حرفه‌هنرمند» خوب است شکی نیست. در این هم شکی نیست که کتابِ «زبان عکس» را آقای رابرت اکرت اصولن نوشته‌اند که به ما نشان دهند «عکس چه‌گونه از ماجراها و روابط پرده برمی‌دارد». آن‌چه به هر چشمِ غیرمسلحی هم می‌آید این است که کتاب فوق را انتشارات فوق‌تر به چاپ رسانده است و قرار است شما شرح‌ و تحلیل‌های آقای نویسنده را کنار هر عکس بخوانید، جوری که تعمق کرده در عناصر بصری و زمینه‌ایِ هر عکس، نتایج نسبتن جالبی که گرفته، و الخ. فقط موضوع کوچکی این وسط وجود دارد: قریب به نصف عکس‌های کتاب، لابد چون مورددار بوده‌اند، خیلی شیک و تمیز، کلن حذف شده‌اند. بعد نه که خیال کنید ناشر از رو رفته است ها، نع، خیلی جدی تمام توصیفات و توضیحاتِ نویسنده‌ی بدبخت، مرتبط با عکس محذوف را چاپ فرموده‌اند، جای عکس را هم در صفحه‌بندی خیلی سفید و پاکیزه خالی گذاشته‌اند. بی که به خودشان زحمت مختصرتوضیحی بدهند. ملت کلن راحت تشریف دارند.

2011-06-17T10:20:00.000+04:30

دکتر که وارد شد، دستش دو تا کتاب بود. بعدن دیدم که نوشته‌ی خودش بودند. نشست برای خودش یک گوشه‌ی اتاق. جز سلام‌وعلیک و خداحافظی حرفی نزد. ده دقیقه‌ای که گذشت سیگار بهمن‌ش را بیرون آورد و روشن کرد. کسی برایش زیرسیگاری گذاشت. سیگارش انگار دود نداشت، بس که آرام و بی‌صدا کشید و تمامش کرد. یکی هم بعدِ نهار کشید. دیرتر هم خداحافظی کرد و رفت. درواقع، یکی دستش را گرفت، بلندش کرد و راهی‌اش کرد.

از کی سیگارکشیدن در فضای بسته این همه ممنوع شد؟ این همه عجیب شد؟ یادم هست روضه که می‌گرفتند در خانه، دورتادور اتاق را که پتو دولا می‌کردند برای نشستن و پشتیِ می‌گذاشتند برای تکیه‌کردن، برای هر دونفر یک قندان می‌گذاشتند و یک زیرسیگاری. سیگارکشیدن در خانه چیزی بود مثل تخمه‌شکستن. دستت را می‌کردی در جیبت و یک مشت تخمه درمی‌آوردی و گاهی هم تعارف می‌کردی و برای خودت می‌شکستی تا تمام شود. دودِ سیگارها کم‌تر بود یا ما پوست‌مان کلفت‌تر بود، بچه که بودیم؟

می‌گفت اولین سال‌هایی که وینستون‌های سه‌خط وارد ایران شده بود، یکی که روشن می‌کردی، کل خانه‌ را بوی تند و مردانه و گیرایش پر می‌کرد. تهِ خانه هم که بودی، می‌فهمیدی یکی وینستون سه‌خط روشن کرده است. این را آدمی داشت تعریف می‌کرد که هشتاد و خورده‌ای سال بود سیگار نکشیده بود: کل عمرش.

«مالبُروقرمز » سیگار وقت‌های اکسترمم من است. وقت‌هایی که خیلی شادم، خیلی روی هوا قرار دارم، یا در قعر منحنی جا خوش کرده‌ام. مالبروقرمز سیگار سال‌های 77-78 است. سال‌های سبکی و پوتین‌سربازی و موهای دم‌اسبی و ورزش و کوه‌ و پیراهن‌های گل‌وگشاد روی شلوار، جین‌های تنگ و گام‌های بلند. سال‌های سرخوشی‌های ریزریز و فراوانی اتفاق‌های هیجان‌انگیز. حالا هربار که مالبروقرمز می‌گیرم، یا آن‌قدر سرخوشم که دلم می‌خواهد خودم را بچسبانم به آن سال‌ها، یا لازم دارم، نیاز دارم که آن‌ سال‌ها را یادم بیاورم. طعم تندش پرتاب می‌کند، لامصب.

2011-06-17T01:34:00.002+04:30

این که برای سرهرمس قابل درک باشد که وقتی از تجربه‌ی فرح‌انگیز و فرح‌بخش تماشای «ورود آقایان ممنوع» می‌نویسد بگذارید به حساب رفیق‌بازی‌اش، دلیل نمی‌شود که از تجربه‌ی فرح‌انگیز و فرح‌بخش تماشای «ورود آقایان ممنوع» ننویسد. فیلمِ رامبد جوان رسمن شوخی‌هایی دارد که قهقهه‌ خواهید زد. و البته که فیلم ساده و بی‌ادعا و بی‌هیاهویی هم هست. (همین‌جا داخل پرانتز برای‌تان تعریف کنم که شما شاهد یک صحنه‌ی لب‌گرفتن خواهید بود، به‌خدا) الان اگر ابروی‌تان را جوری بالا برده‌اید که هه، سرهرمس دارد برای فیلم تبلیغ می‌کند، می‌خواهم بگویم ابروی درستی بالا برده‌اید. ترکیب موجوداتی از قبیل پیمان قاسم‌خانی و رامبد جوان و رضا عطاران و مانی حقیقی، محصول بامزه‌ای شده است که شوخی‌هایی دارد در مقیاس سینمای ایران، فوق‌العاده. رفقای‌تان را جمع کنید، بروید پاپ‌کورن بخورید و بخندید، زیاد هم بخندید. بعدش هم اگر دل‌تان خواست ساندویچ و اسموتی و آب‌طالبی‌تان را روی صندلی‌های پیاده‌روی شریعتی نوش‌جان کنید و هی خیال‌پردازی کنید که آقا به‌خدا نمیریم و یک روزی/شبی را ببینیم که در همین پیاده‌روها نشسته باشیم و گیلاس‌های‌مان را چون دو فیلان سرخ هم‌زاد، دوتادوتا، به سلامتی خودمان بالا ببریم. آرزو که بر جوانان عیب نیست، هست؟

2011-06-15T16:07:00.000+04:30

Limitless درباره‌ی نویسنده‌ی جوانی‌ست که دچار بن‌بست نوشتاری شده. بن‌بست عاطفی را هم که می‌دانید، خودش خیلی وقت‌شناس و آقا، عدل سرِ همین جور برهه‌ها از راه می‌رسد. یک آشنای قدیمی قرص شفاف و ناشناخته‌ای به او معرفی می‌کند که قادر است گیرنده‌هایی را در مغزش بیدار کند که توانایی خارق‌العاده‌ای در دریافت و نگه‌داری و پردازش کلیه‌ی اطلاعات پیرامونی، به او خواهد داد، چیزی حدود پنج برابر کارایی مغز، در افراد عادی. سرتان را درد ندهم، آقای نویسنده یک‌شبه کتاب‌ش را می‌نویسد که هیچ، وارد باز بورس می‌شود و در عرض چند هفته چند میلیون دلار کاسب می‌شود. در مقام مشاورِ یکی از بزرگ‌ترین کارتل‌های اقتصادی آمریکا فعالیت می‌کند، بن‌بست عاطفی‌اش را اول تمرینی و با خانمِ همسایه، و بعد با خانمِ دوست‌دختر سابق می‌گشاید، و همین‌جور بی‌وقفه برای خودش پیش‌رفت می‌کند و حرص باقی آدم‌ها را درمی‌آورد. این وسط یک مقادیری هم دشمن دارد، یک مشکلات ناچیزی هم بر سر تامین قرص‌ها دارد، خون‌وخون‌ریزی هم که پای ثابت تمام قصه‌های مرتبط با دراگ است. آخرش هم بی که پشیمان بشود یا ترکِ خاصی بکند، فیلم تمام می‌شود. آقا خوش‌بخت می‌شوند، اصلن خودکفا می‌شوند، یاد می‌گیرند که چطور کاری بکنند که این مواد داخل قرص کذایی، خودش در بدن انسان به بازتولید خودش بپردازد و شما مدام انگار در یک حالت دگرگونی هستید که همه‌چیز را با زومِ ده‌برابر می‌بینید و قدرِ پنج نفر آدمِ رند و بلا حواس‌تان جمع است و سوپرمن‌ای هستید خلاصه برای خودتان.

سوال: آیا فیلم کلن بنده را دچار خوش‌حالی کرد؟ جواب مثبت است. آیا هوس کردم از آن قرص‌های شفاف داشته باشم؟ جواب باز هم مثبت است. آیا اگر داشتم به طرز سیری‌ناپذیری با علم به کوتاهی عمر و جهان آخرت و پل صراط، اقدام به مصرف‌شان می‌کردم؟ جواب باز هم مثبت است. آیا بعدن‌ها دچار این‌جور افکار ‌می‌شدم که نه‌خیر همان‌جور طبیعیِ آدم به‌تر بود و من خودِ خودِ قبلیم رو بیش‌تر دوست می‌داشتم و یادش به‌خیر آن‌وقت‌ها که خودم‌تر بودم و این‌ها؟ جواب به ضرس قاطع منفی است.

سوال‌ بعدی: آیا بنده در یک جای ناجوری، در یک پیچی هستم که به شدت مستعدم که کله‌ام را بکنم در یک مهِ نامعلوم و فناناپذیری و بیرون نیایم؟ آیا کشش عجیبی نسبت به یک چیزهایی در خودم احساس می‌کنم که روانم را یک جوری بگرداند که اصلن برنگردد سر جای اول‌ش؟ آیا دلم می‌خواست جای آن قهرمان «آواتار» باشم که دلش نخواسته بود دیگر برگردد به دنیای واقعی و همان‌جا بماند؟ آیا امکان دارد آدم از یک جایی از زندگی‌اش سرش را بکند در فانتزی، همان‌جا هم بماند، بمیرد؟ آیا آخرین نمای «روزی، روزگاری آمریکا»؟ آیا چشم‌هایم را ببندم و وسط یک جنگل گرمسیری باز کنم، تک‌وتنها، لخت‌وعور، بی‌تلفن و جی‌پی‌اس و ساعت و تقویم و ای‌دی‌اس‌ال حتا؟ آیا من کلن کم آورده‌ام؟

حیف خانواده از این‌جا رد می‌شود.

2011-06-13T10:40:00.001+04:30

«گاهی نوشتن از هر فیلمی، نوشتن از هر فیلم‌سازی، انگار، بازآفرینی دنیایی دیگر است. دنیایی داری که پیشِ چشمِ همه هست (همه می‌بینندش؛ کافی‌ست که چشم باز کنند) و دنیایی داری که مالِ توست (تو می‌بینی‌اش فقط؛ کافی‌ست چشم‌ها را ببندی). کارِ تو شاید درهم‌تنیدنِ این دو دنیاست؛ یکی کردن‌شان. به‌هم رساندن‌شان. ساختنِ دنیایی تازه. آفریدنِ دنیایی که همان دنیای قبلی نیست؛ هرچند شبیهِ دنیای قبلی‌ست. این دنیای توست. شده‌ای مالکِ اخترکی که اجازه داری چراغ‌هاش را مدام روشن و خاموش کنی. کسی دیگر نمی‌بیندش. اگر تو نگویی نمی‌بیندش. با چشم‌های بسته می‌بینی‌اش. چشم‌های بسته باز می‌شود وقتی دو دنیا یکی می‌شوند. دو دنیاست در یکی. ظاهرش از آنِ توست، باطنش از آنِ دیگری. کارِ تو نوشتن از این دو دنیاست؛ یکی کردن‌شان. و این می‌شود ترجمه‌ی احوالاتِ خودت، جست‌وجوی خودت در دنیایی دیگر. جایی که می‌شناسی‌اش، جایی که غریبه نیستی. جایی که خودت ساخته‌ای. جایی که مالِ توست. فیلم می‌بینی و می‌گویی این منم به‌جای او. این منم که عاشق می‌شوم. این منم که در عاشقی شکست می‌خورم. این منم که رفتنِ یار را می‌بینم. این منم که در فراقِ یار می‌میرم.»

بروید باقی مطلب را هم بخوانید. حیفم آمد چندباره خوانده نشود این نوشته‌ی معرکه‌ی محسن.

2011-06-12T08:52:00.002+04:30

Erwin Blumenfeld, 1946

2011-06-06T19:07:00.000+04:30

داشتیم فکر می‌کردیم بد فکری هم نیست، بلند شوید بروید خودِ سرهرمس را در فیس‌بوک اد کنید، به جای هر بنی‌بشر دیگری، ها؟

2011-06-02T15:05:00.000+04:30

«آقای وین، قهرمان داستان، با پیرمرد اسرارآمیزی به نام تام‌کینز آشنا می‌شود که یکه و تنها در آلونکی درب‌وداغون پر از آت‌وآشغال‌های پوسیده و فرسوده، در گوشه‌ای پرت‌افتاده و متروک از شهر، روزگار می‌گذراند. چو افتاده که تام‌کینز، به وسیله‌ی نوع خاصی مواد مخدر، قادر است آدم‌ها را به ساحتی نظیر جهان واقعی‌شان ببرد که در آن همه‌ی میل‌ها و آرزوهای‌شان برآورده می‌شود. در ازای این خدمت، آدم موظف بود باارزش‌ترین اجناس مادی خود را تقدیم جناب تام‌کینز کند. وین بعد از این که تام‌کینز را پیدا می‌کند، درگیر گفت‌وگو با او می‌شود؛ پیرمرد معتقد است اکثر مشتریانش کاملن خشنود و راضی از تجربه‌شان باز می‌گردند؛ و اصلن احساس نمی‌کنند کلاه سرشان رفته است. اما وین دودل است و این پا و آن پا می‌کند، تام‌کینز نصیحتش می‌کند که بی‌خودی عجله نکند و بی‌گدار به آب نزند و قبل از تصمیم‌گرفتن، هر چیز را سبک و سنگین کند. در تمام راه بازگشت به خانه، وین در آن باره فکر می‌کند، اما در خانه همسرش و پسرش چشم به راه او بوده‌اند و او خیلی زود حواسش پرتِ خوشی‌ها و دردسرهای کوچک زندگی خانوادگی می‌شود. تقریبن هر روز با خودش عهد می‌بندد که بالاخره امروز می‌روم سروقت تام‌کینز پیر تا دوباره ببینمش و بتوانم برآورده‌شدن آرزوهایم را تجربه کنم، ولی همیشه‌ی خدا کاری پیدا می‌شود که باید انجامش بدهد، یک مشکل خانوادگی که مشغولش می‌دارد و مجبورش می‌کند ملاقات با پیرمرد را عقب اندازد. اول، باید همراه همسرش به میهمانی سالگرد ازدواجی برود؛ پسرش مشکلاتی در مدرسه دارد؛ بعد، نوبت به تعطیلات تابستان می‌رسد و او به پسرش قول داده که با هم به قایق‌سواری بروند، پاییز هم مشغولیت‌های تازه‌ی خودش را دارد. کل سال به همین منوال می‌گذرد و وین هیچ‌وقت فرصت نمی‌کند سنگ‌هایش را با خودش وابکند، گرچه همیشه در پس ذهنش هست که بالاخره دیر یا زود حتمن به دیدن تام‌کینز خواهد رفت. زمان به همین قرار می‌گذرد تا این‌ که... وین ناگهان از خواب می‌پرد و خود را در آلونک و در کنار تام‌کینز می‌یابد که با مهربانی از او می‌پرسد: «خب، حالا چه احساسی داری؟ راضی هستی؟» وین که پاک گیج شده و دست و پایش را گم کرده، منّ‌ومن‌کنان می‌گوید: «بله، بله»، و هرچه از مال دنیا با خود دارد به پیرمرد می‌دهد (چاقویی زنگ‌زده، قوطی کنسروی کهنه، و چند تا خرت‌وپرت دیگر)، و با شتاب از آن‌جا می‌زند بیرون و بین ساختمان‌های متروک با قدم‌های بلند می‌دود تا مبادا جیره‌ی سیب‌زمینی عصرانه‌اش را از دست بدهد. وین پیش از تاریکی به سرپناه زیرزمینی‌اش می‌رسد، هنگامی که موش‌ها دسته‌دسته از سوراخ‌های‌شان بیرون می‌آیند و بر ویرانه‌های برجامانده از جنگ هسته‌ای حکومت می‌کنند.»

آقای ژیژک، در کتابِ مستطابِ «کژنگریستن»، قصه‌ی «انبار دنیاها»، نوشته‌ی «رابرت شِکلی» را این‌طور تعریف می‌کند. این را عجالتن داشته‌ باشید یک‌جایی، تا سرهرمس بعدن بیاید برای‌تان بیش‌تر از این کتاب بگوید.

2011-06-02T01:09:00.000+04:30

[هر بار]

انگار

چیزی

در من خراب می‌شود.

چیزی فرو می‌ریزد.

محمد مختاری

Nessun Dorma این‌جا پیشنهاد می‌کند این قطعه‌ی آقای برگوویچ را هم به همراه‌اش گوش کنید.

2011-06-01T02:23:00.000+04:30

Buy a head and get a pair of hands for free!

از این‌جا

2011-05-27T00:03:00.004+04:30

یک زمانی خسته‌ترین صدای دنیا را ایرج ناظریان داشت. خوش‌آهنگ و مردانه و بم و پرطنین، کاریزماتیک. آن سال‌ها که «بادبان‌های برافراشته» پخش می‌شد و آقای ناظریان به جای کاپیتان لوپان حرف می‌زد. کلن یک‌جور بی‌انگیزگیِ مدام داشت. با یکی از آن جنس خش‌ها که همیشه جایی در آن اعماقِ وجود، انگار که تهِ دل، جا خوش کرده‌اند. خشونتِ مفتش شش‌انگشتیِ «هزاردستان» و رضاشاهِ «کمال‌الملک» را تبدیل کرده بود به یک‌جور دل‌بریدگی روشن‌فکرانه از زندگی. همین کار را با «راکی» کرده بود. با سیلوستر استالونه، در «مشت». بخشی از شکوهِ ویران‌شده‌ی اورسون ولز در «همشهری کین» از آنِ همین صدا بود. پیتر فینچِ «شبکه» را یادتان هست؟ پریشانی‌اش را؟

بیست سال پیش که تمام کرد، مجله‌فیلم یک عکس کوچک از او چاپ کرده بود. همین عکس را. عکسش را اولین‌بار بود می‌دیدم. تمام آن خستگیِ صدا روی همین تک‌عکس نشست. جا گرفت. امشب که پراکنده و کم‌حوصله داشتم «گذرگاه کاساندرا» را می‌دیدم و آقای ناظریان داشت به جای آقای ریچارد هریس (با آن یقه‌اسکیِ لامصب‌ش) حرف می‌زد، بر سرهرمس حجت تمام شد که هنوز هم خسته‌ترین صدای دنیا را ایرج ناظریان دارد.

2011-05-23T11:08:00.000+04:30

چهل‌پنجاه سال پیش، آقای یورگن لث فیلمی سیزده‌دقیقه‌ای ساخت به اسم «انسان کامل». فیلمی مینیمال و استیلیزه که فعالیت‌های معمول یک آدم، از قبیل راه‌رفتن و خوابیدن و افتادن و خوردن و فکرکردن را نشان می‌داد. فیلمی به‌غایت عجیب. اوایل هزاره‌ی سوم، آقای فون‌تریه یقه‌ی آقای یورگن لث را گرفت که بیا کارت دارم. یورگن لث بی‌نوا هم آمد نشست دل دادبه جریان و جریان این‌جوری شد که آقای فون‌تریه مجری فیلمی پنج‌اپیزودی شد به نام the five obstructions که در هر اپیزود، آقای فون‌تریه یک‌سری مانع/سد بر سر راه فیلم‌سازی آقای یورگن لث تعریف می‌کرد و از او می‌خواست تا یک‌بار دیگر با موانع مطرح‌شده، فیلم انسان کامل را بازسازی کند. موانعی از قبیل این که هیچ کات‌ای نمی‌باید بیش‌ از 12 فریم باشد، فیلم باید حتمن در کوبا ساخته شود، ساختن فیلم در بدبخت‌ترین جای جهان، ساختن فیلم به صورت انیمیشن، بازسازی فیلم بدون هیچ مانعی و بالاخره ساخته‌شدن فیلم به‌دست و قلم خودِ فون‌تریه اما با امضای یورگن لث. فیلم «پنج مانع» فیلم عجیب‌تری شد. ملغمه‌ای از خودآزاری و دیگرآزاری و ستایش بی‌حدوحصر و چالش‌افکنی‌ و نبوغ و مرض و خلاقیت و الخ. شبیه وقت‌هایی که عمدن آدمت را می‌گذاری سر پیچ‌های خطیری تا واکنشش را تماشا کنی. تا خیالت راحت بشود که هنوز قضیه همان است که بود. کلن یک جور ریسک است، مرض است، خیلی هم نادر نیست. فون‌تریه هم هربار یورگن لث را لای منگنه‌ی جدیدی می‌گذاشت تا به هر دو ثابت کند که یورگن لث خداست، کماکان.

بازی وبلاگی خوبی می‌شد. که آدم بردارد معرکه‌ترین پست وبلاگِ یکی که خیلی وبلاگش را دوست داری، انتخاب کند، بعد طرف را بنشاند روی صندلی یورگن لث، از او بخواهد که پنج بار دیگر پست مذکور را بنویسد. موانعش هم یک چنین‌ چیزهایی باشد مثلن: همان پست را با فکرکردن به یک آدمِ دیگر بنویسی؛ همان پست را در حالت عجله‌ی زیاد، خیلی زیاد بنویسی؛ همان پست را دوباره بنویسی بی‌کم و کاست، صرفن از کلمات دیگری استفاده کنی؛ و بالاخره همان پست را بدهی من هرجور که خواستم بنویسم و تو پابلیش کنی، با اسم خودت طبعن.

2011-05-19T19:35:00.001+04:30

البته که بانیان و باعثانِ هم‌فیلم‌بینیِ «کوهستانِ بروکبک» به روی خودشان هم نخواهند آورد این‌جا و سوت‌زنان عبور خواهند کرد (دونقطه‌دی)، اما سرهرمس به‌شخصه می‌داند که نوشتن از «سینمای» این فیلم، بدون اشاره‌ی به «هم‌جنس‌گرایی»، کار دشواری خواهند بود. برای سرهرمس به‌شخصه، آن لحظه‌ی غیرقابل‌بازگشتی که دو کاراکتر اصلی فیلم از «کمد» درمی‌آیند، نقطه‌ی ثقلی است که فیلم روی آن استوار است و طبعن اعظمِ حرف‌هایش در باب فیلم، حولِ همین قضیه خواهد بود. هرچند تقلیل‌دادن فیلم به مساله‌ی هم‌جنس‌گرایی هم بی‌انصافی است. کلن حواس آدم باید جمع باشد.

بردارید همین روزها که مقارن است با روز جهانی «نترسیدنِ از هم‌جنس‌گرایی»، برای هم‌فیلم‌بینی، از تجربه‌ی شخصی‌تان در مقابل این فیلم بنویسید. سرهرمس و رفقا مشعوف خواهند شد اگر دوستان هم‌جنس‌گرا هم از این فیلم بنویسند، دوستانِ هوموفوب هم. و امیدوار است هم‌فیلم‌بینیِ این فیلم، بیش از آن که به محلی برای دعوا بر سر هم‌جنس‌گرایی بشود (و چه دعوای کهنه‌ای هم) جایی باشد برای بررسی فیلم، صرفن و البته سنجیدن میزان موفقیت فیلم در بیانِ حس‌ و حساسیت‌های مرتبط با قضیه.

2011-05-17T17:42:00.001+04:30

آن شب، انگار فقط قدر یک کلمه فاصله مانده بود، بین آنی که بودیم تا یک صمیمیت بی‌بازگشت، تام و بی‌بازگشت. سلین چهارزانو نشسته بود زیر میز نهارخوری، روی زمین. همبرگرش را تقریبن می‌بلعید. با دهان پر، و تندتند حرف می‌زد. از همه‌چی، طبق معمول. من دراز کشیده بودم به پشت، روی کف سالن. روی سنگ. دود می‌کردم و و توان بستن نیش بازم را نداشتم. سلین عادت داشت فرصتِ حرف‌زدن ندهد. از این شاخه به آن شاخه. از این قصه به دیگری. از شبی که در کاراکاس مست کرده بود و کفش‌هایش را بخشیده بود به دربانِ بار، تا صبحی که وسط جنگل بیدار شده بود و یادش نمی‌آمد داشته می‌رفته یا برمی‌گشته. از مزه‌ی ادویه‌ای که در آن شامِ تندِ بنگلادشی بود، تا زبریِ پوستِ تنِ پسرکِ استوایی، جایی که ساق‌های خوش‌تراشش تمام می‌شد و به انحنای محکم پایش می‌رسید. داشتم فکر می‌کردم سلین بیش از هر کسی که می‌شناسم من را یادِ موسیقی جَز می‌اندازد. می‌تواند از هرجایی شروع کند و به هرجایی برود، سرک بکشد. بی‌ملودی. بدون یک خط سیر کلی و آشنا، رها. می‌شود با سلین از هر جایی از روز، از حرف، از هر جای تن‌ش شروع کرد و به هر کجای دیگر، دیگرش رفت. می‌شود از رستوران هتلی تقریبن متروک در مخبرالدوله شروع کرد و به آخرین سیگار نیمه‌شب رسید. نمی‌شد، امکان نداشت برای دو دقیقه یک‌جا نگه‌ش داشت. برای بودن با سلین می‌بایست یاد بگیری چطور مدام لیز بخوری. به تکه‌سنگی، چوبی، خاطره‌ای، کسی اگر گیر می‌کردی آن وسط، رفته بود. تو را گذاشته بود و رفته بود. ادامه داده بود. گاهی می‌شد که بیست قدم جلوتر، یادش بیفتد که داشته با تو قدم می‌زده. آن‌وقت نه که برگردد، نه. همان‌جا می‌ماند، با صدای بلند صدایت می‌کرد، و بی‌صبری می‌کرد، با صدای بلند بی‌صبری می‌کرد، آن‌قدر بهانه می‌گرفت تا یک‌جوری خودت را خلاص کنی و دوباره هم‌پایش شوی. گیرم که مجبور می‌شدی کت‌ت را همان‌جا، گیرکرده به شاخه‌ی درخت، به سنگ، به هر کوفتی، دربیاوری ول کنی و راه بیفتی.

آن شب اما، آن یک کلمه فاصله ادا نشد. چسبیده بودم به سنگ‌های کف سالن. خودم را نشد، نخواستم که دربیاورم و راه بیفتم. ماندیم پشتِ همان یک کلمه. و یک صمیمیتِ بی‌بازگشتِ تام، منتظر ماند برای ما. راستش را بگویم، راست می‌گویند، جَز چیزی نیست که آدم مدام بخواهدش، بی‌وقفه. همیشه جایی هست، وقتِ بی‌وقتی هست که گوشِ آدم ملودی می‌طلبد. آشنا و غیر غیرمنتظره.

موسیو ورنوش

2011-05-15T10:09:00.000+04:30

این بیانیه برگرفته از دفتر خاطرات سرهنگ دوم، مروین ویلت گونین، است. وی دارای نشان خدمات ارزنده و از نخستین سربازان آمریکایی است که به اردوگاه مرگ نازی‌ها، موسوم به «برگن-بلزن»، رفته بود. این اردوگاه در آوریل سال 1945، نزدیک پایان جنگ جهانی دوم، آزاد شد.

نمی‌توانم،دقیق و آن‌گونه که باید، اردوگاه وحشتی را توصیف کنم که قرار بود به همراه مردانم یک‌ ماه آینده‌ی زندگی‌مان را آن‌جا سپری کنیم. آن‌جا بیابانی پرت و بی‌آب‌وعلف بود؛ درست به برهوتیِ مرغ‌دانی. همه‌جا پر بود از جسدهای قربانیان. در برخی جاها آن‌ها را روی هم تلنبار کرده بودند و در جایی دیگر تک‌تک یا جفت‌جفت روی زمین رهای‌شان کرده بودند.

مدتی طول کشید تا عادت کردیم هنگام گذشتن از کنار مردان، زنان و کودکانی که زیر پای‌مان به حال مرگ افتاده‌اند، خودمان را کنترل کنیم و کمک‌شان نکنیم. به اولین چیزی که باید عادت می‌کردیم این بود که آدم‌ها هیچ ارزشی ندارند. دانستنِ این که روزی پانصدنفر می‌مردند و آن پانصدنفر در روز، پیش از این که کاری از دست‌مان بربیاید، هفته‌ها را در حالت مرگ به‌ سر برده‌ بودند، کوچک‌ترین تاثیری در اوضاع نداشت. با این حال، آسان نبود که ببینیم کودکی به خاطر ابتلا به دیفتری مشکل حاد تنفسی پیدا کرده و با مرگ دست‌وپنجه نرم می‌کند؛ آن‌ هم وقتی می‌دانستیم با یک نای‌شکافی و کمی مراقبت بهبود می‌یابد. یا زنی را که در استفراغ خود غرق و خفه می‌شد چون آن‌قدر ضعیف بود که نمی‌توانست سرش را برگرداند؛ یا مردهایی که چنگ می‌زدند و کرم‌ها را مثل تکه‌ای نان گاز می‌زدند و می‌خوردند، چون صرفن برای زنده‌ماندن چاره‌ای جز کرم‌خوردن نداشتند و حتا دیگر به سختی می‌توانستند تفاوت این دو را تشخیص بدهند.

تلی از جنازه‌های لخت و کریه‌المنظر آن‌جا بود. زنی که از شدت ضعف نمی‌توانست موقع آش‌پزی خود را سرپا نگه دارد، به آن‌ها تکیه داده بود و ما با یک تیر از این وضعیت خلاصش کردیم.

زن و مرد، این‌جا و آن‌جا، همه‌جا، سرپا نشسته بودند تا خودشان را از اسهال خونی که دل و روده‌های‌شان را به هم ریخته بود خالی کنند. زنی، لختِ لخت، ایستاده بود و خودش را با کف جاری در آب بشکه‌ای که جسد کودکی در آن شناور بود، می‌شست.

اگرچه ممکن است ربطی نداشته باشد، اما اندکی پس از آمدن صلیب سرخ انگلستان، محموله‌ای بزرگ از رژ لب به اردوگاه رسید. ما برای هزاران هزار چیز دیگر فریادمان به آسمان رفته بود و داشتیم خودمان را خفه می‌کردیم اما نمی‌دانم کی، این وسط، رژ لب خواسته بود. خیلی خیلی دلم می‌خواست بفهمم کی چنین سفارشی داده بود. آن فرد حتمن دانشمند بوده؛ کسی که صددرصد از هوش و ذکاوت سرشاری برخوردار بوده و کلن جزء نوابغ بوده است. فکر می‌کنم هیچ چیزی به جز رژ لب به درد اسیران بازداشتگاه نمی‌خورد. زن‌ها ملافه و لباس‌خواب نداشتند که در تخت‌خواب‌شان بخوابند اما رژ لب‌های قرمز روشن که داشتند. آن‌ها را می‌دیدیم که فقط با یک پتوی آویزان بر شانه‌های‌شان، این‌ور و آن‌ور، پرسه می‌زدند. اما رژ لب‌های قرمز روشن را به لب‌های‌شان مالیده بودند. جنازه‌ی زنی را روی میز کالبدشکافی دیدم که در میان انگشتان گره‌کرده‌اش، تکه‌ای از یک رژ لب بود.

دستِ کم، یک نفر کاری کرده بود که دوباره احساس آدم‌بودن را به آن‌ها برگرداند. آن‌ها، الان دیگر برای خودشان کسی شده بودند و دیگر فقط شماره‌هایی نبودند که روی بازوی‌شان تتو شده بود. حداقل، می‌توانستند به ظاهرشان علاقه‌مند شوند. رژ لب‌ها انسانیت‌شان را به آن‌ها بازگردانده بود.

منبع: موزه‌ی جنگ سلطنتی

از کتاب «بنکسی، دیوار و گرافیتی» نوشته‌ی بنکسی، ترجمه‌ی ساناز فرازی، انتشارات کتاب آبان

2011-05-08T15:00:00.001+04:30

یادم بماند در زندگی بعدی‌ام کوه‌نشینی باشم چهل‌ویک ساله، در دامنه‌های کوهستانی دور و کم‌جمعیت. با پوستی تیره که ته‌ریش جوگندمیِ زبری صورتم را پوشانده باشد. چشم‌هایم از شدت تندی و بی‌واسطه‌گیِ آفتابِ کوهستان تنگ مانده باشد. انگار همیشه دارم چیزی را در دوردست نگاه می‌کنم. نامم چیزی شبیه استیو باشد. یک جور اسمی که در خوانش‌ش، در آوایش، صلابتی داشته باشد از جنس سینِ اول. جوری که بشود آن‌را آرام، و با کمی خشم، زیرلب ادا کرد. جسمم را ساعت‌ها کار زیر آفتاب کاهش داده باشد به ماهیچه‌هایی سفت، نه‌چندان که از زیر لباس به چشم بیاید. بی‌هیچ چربی اضافه، هیچ‌کجا. آفتاب که بزند بیدار شوم و نیم‌ساعتی بعد از غروب، خوب که خیره ماندم به چوب‌هایی که می‌سوزد، به خواب بروم. سهمم از کلمه‌ها سه‌چهارتایی باشد در ماه. در حد احوال‌پرسی مختصری با مردِ فروشنده و تاییدِ سفارشِ «همان همیشگی». کارم چیزی شبیه به جمع‌آوری گونه‌های کم‌یاب گیاهان کوهی باشد، دسته‌بندی و بسته‌بندی‌کردن‌شان. یک وسواس غریبی هم داشته باشم در پرهیز از هرگونه‌ وسیله‌ی ارتباط‌جمعی. گاهی کوله‌ی سبکی ببندم، صخره‌ی بلند و تیزی را نشان کنم، دوسه‌شبانه‌روز خودم را بیاویزم به سنگ‌ها و بالا بروم. استاد باشم در به‌دام‌انداختن مارها. بشناسم که کدام‌شان کی، کجا سروکله‌شان پیدا می‌شود. گاهی سرشان را جدا کنم و تن‌شان را با چاقوی بلندی از ابتدا تا انتها بشکافم و از گوشت‌شان خوراکِ ساده‌ای بسازم. بلد باشم از شیره‌ی کدام گیاه بنوشم وقت‌های تب. سگ داشته باشم. بزرگ و قهوه‌ای و آرام، بی‌اسم. همان «هی» صدایش کنم. عصرها روی تخته‌سنگی فرود بیاییم و من سیگارم را بپیچم و جرعه‌ای اسکاچِ کهنه و تکه‌ای سالامیِ خشکِ اسب، سق بزنم. هر دو خیره بشویم به یک جای نامعلومی در چشم‌انداز. بعد راه‌مان را بکشیم هر کدام یک گوشه‌ای بخوابیم. غریبه‌ای اگر به‌تصادف گذارش افتاد، حرفی برای زدن نداشته باشیم. تنها لحظه‌ای در چشم‌هایش خیره بشویم و بعد به حال خودمان باشیم. جهتی نشان بدهم، جرعه‌ای آب دستش بدهم، یا پتویی روی دوشش بیندازم، وقت‌هایی که راه را چنان گم کرده که شب را می‌بایست کنار آتشِ من سپری کند. عقبه‌ای نداشته باشم، آتیه‌ای هم. برنامه و بستگی و دل‌بستگی‌ای هم. همین طور برای خودمان در یک سالِ صِفری از زمان مانده باشیم. و زمان بر ما نگذرد. خاطره‌ی کسی هم نباشیم کلن، نشویم هم، لطفن.

2011-04-29T23:38:00.001+04:30

دیگر دارد قریب به یک ماه می‌شود. اول از یک گیر و گوری در گلو شروع شده بود. گرفتگی گوش‌ها و خشِ حلق و الخ. چرک بود. پنی‌سیلین و هگزا و تورم. چرک رفت اما گرفتگی گاه‌به‌گاه گوش‌ها ماند. خوب نشد درست‌وحسابی. حالا چند روزی‌ست که یک‌جایی حوالیِ ریشه‌ی دندانی که وجود ندارد، متورم شده، آبسه کرده. نصف صورت را قلمبه کرده. می‌گوید لثه‌ست. دوباره پنی‌سیلین و آب‌نمک و فیلان. تا تورم بخوابد برویم ببینیم چه بلایی سرش آمده این بار. مزیدِ بر علت شده کلافگیِ این هم. از وقتی یادم می‌آید این یک ناحیه از بدنم تنها جایی بوده که به خاطرش دوادکتر کرده‌ام. 32تا دندان است، کم که نیست. حالا هم مسکن‌خورده نشسته‌ام به قول رفقا به فلسفیدن. تا 12 بشود آنتی‌بیوتیک‌ام را کوفت کنم بروم پی کارم.

نظریه‌ی سوپربدبینانه‌ی تراژدی‌پردازم می‌گوید وقتی سه نفر از اقوام خونیِ درجه‌یک‌ات به سرطان دار فانی را ول کرده‌اند، حواس‌ت باشد کلن. دقت کن ببین این زخم‌هایی که خوب نمی‌شود و هی سر باز می‌کند ریشه دارد، ندارد، چه مرگش است. (حالا اطبایی که این جا را می‌خوانند تخصص و نظرشان محترم، وبلاگ دارم می‌نویسم دیگر، موشک که فیلان نمی‌کنم) بس که آدم را از زخم‌های تکراری می‌ترسانند. از چیزهایی که در طول و عرض زندگانی‌ات دقیقن همان‌جاهاست که زخمی می‌شود. گور بابای نظریه، عمومن.

یک نظریه‌ی تخمی‌تخیلیِ دیگر هم هست که می‌گوید هرجای بدنت که یک مرگش شد علتش یک جای دیگری، مثلن توی دلت، قرار دارد. دهانت اگر مدام یک مرضی می‌گیرد مالِ این است که لابد یک حرف‌هایی را هی می‌خواهی بزنی و نمی‌زنی، نمی‌زنی و شکل چرک و درد و عفونت می‌گیرد به خودش. همین نظریه یک تبصره هم دارد که اگر آن را بخواهیم لحاظ کنیم معنا و مفهوم آن می‌شود این که دهانت می‌خواهد خودش را گل بگیرد به کسرِ گاف. بس که حرف زده‌ای و داد زده‌ای و حجت و برهان آورده‌ای و بحث‌های تکراری و خسته‌کننده و فیلان. دهانت خسته شده از این حجم حرف‌هایی که هی تکرار کردی این مدت. دارد این جوری وادارت می‌کند برای یک مدتی خفه بشوی. درواقع دارد به زبانِ خودش می‌گوید خفه شو، اه!

نظریه‌های پیچیده‌تری هم هست البته. از همان‌ها که بلد است همه‌چیز را به همه‌چیز ربط دهد و بگردد لابه‌لای اعداد و تاریخ‌ها و مزخرفات بیرون بکشد و تجزیه و تحلیل کند که اصلن از فرط فیلان است که این روزها هی شما بیسار. حالا اما اواخر پست هستیم. درست نیست آدمی به قد و قواره‌ی ما پستش را با این خزعبلات تمام کند. باید زور خودم را بزنم و واقع‌بینی پیشه کنم. از همان دست واقع‌بینی‌های کوفتی که گوشتِ آدم را تلخ می‌کند و خیلی روزها تبدیلت می‌کند به یک سطلِ آب سرد که آماده و منتظر است تا روی هر آتش و اشتیاق و شوری پاشیده شود. بروم زور بزنم من. شما هم بروید.

2011-04-26T18:23:00.000+04:30

گمانم این فیلم last night را بشود صاحب قصه‌ی درست و سالمی دانست. از آن‌ها که طراحی کاراکترها، کنش‌ها و حس‌ها و واکنش‌های‌شان، جوری انجام شده که آدم باور می‌کند. چیدن سلسه‌ی حوادثِ داستان هم به هم‌چنین. اگر خیلی نگران «اسپویل»شدن نباشید، سرهرمس درهمین پست برای‌تان می‌گوید که قصه قصه‌ی زوجی است که هر دو در معرض آزمون وفاداری قرار می‌گیرند، هم‌زمان. مردِ قصه با با خانمی که همکارش است به یک سفر کاری می‌روند. (خانمی که از قضا جذاب است و مجرد و بلا و اتفاقن، اتفاقن همسرِ آقای قصه هم چندان نظر خوشی به او و روابط فی‌مابین ندارد) همان شب، خانمِ همسر، آخرین عشقِ قبل از ازدواجش را می‌بیند. هر دو شبی را با یک آدم دیگر از سر می‌گذرانند تا فردا صبحِ زود که دوباره پیش هم برگردند. تا این‌جای قضیه که عیبی ندارد، نه؟

فیلم کلن سرِ صبر دارد. خیلی ملایم، خیلی شمرده‌شمرده جلو می‌رود. این‌جوری نیست که آدم‌ها یک‌هو دست به کاری بزنند و ماچی بکنند و فیلان. گاس که سه‌چهارم فیلم را پشتِ سر بگذارید تا برسید به آن لحظه‌ی حساس، لحظه‌ی خیانت. گفتم خیانت؛ اما این که آیا برای هردو امر خطیر خیانت رخ داده است بستگی به این دارد که تعریف‌تان از خیانت دقیقن چه باشد. و البته به نظرم مرد یا زن‌بودنِ مخاطب هم مساله‌ای است برای خودش. آن‌چیزی که در فیلم می‌بینیم این است که آقای همسر واقعن با خانمِ همکارش می‌خوابد. در صورتی که خانمِ همسر تمام شب را با لباس کامل، در آغوش دوست قدیمی می‌خوابد. خوابیدن هم که با خوابیدن فرق دارد دیگر، در جریانید کلن.

فیلم درباره‌ی خاصیتِ رزونانس هم بود البته. درباره‌ی این که چه‌طور افکار و گمان‌ها و خیال‌ها می‌توانند در دو تا آدم، این‌جوری هم را تقویت کنند. این جوری دیگری را برسانند به نقطه‌ای که نباید. کلن آدم باید مواظب باشد. زندگی سخت است. درباره‌ی این که چه‌طور صرفِ گمانِ نادرستی که خانمِ همسر به آقای همسر برده، همان اول فیلم، حلقه‌ی اول اتفاق‌هایی می‌شود که شبِ بعد. یا حتا (از لحاظِ این که فحش کم‌تر بخوریم کمی عقب‌تر برویم) بی‌ملاحظگی آقای همسر چه‌طور بانی این گمانِ خانم می‌شود و بعد گمانِ خانم باعث پذیرش آقای عشقِ سابق، و بعدتر سوق‌داده‌شدنِ ناخودآگاه آقای همسر به بسترِ خانمِ همکار، و همین‌جور برای خودمان برویم جلو، بی‌خود و بی‌جهت و مریض. اَه!

برای من این‌جوری بود که انگار امر خیانت را برداشته بودند مردانه‌/زنانه کرده بودند. (یونگ‌بازها و آنیما/آنیموس‌پردازها لابد همین حرف‌ را جور بهتری می‌زنند) آقای همسر جایی ابراز عشق نمی‌کند به خانمِ همکار. برعکس در حین معاشرت‌های اسلامیِ قبل رخت‌خواب‌شان، خیلی هم با احترام و عشق و وفادارانه از همسرش یاد می‌کند. اما در نهایت شراب و کباب و آبِ استخرِ آخرِ شب و این غریزه‌ی «اصلی»ِ لامصب، کار را به جایی می‌کشاند که خیلی محکم و سفت و استوار، با خانم می‌خوابد. فردا صبحش هم طفلک معلوم است پشیمان است، به‌خدا. اما کار است دیگر، پیش آمده. کارِ زیرِ دل را هم که می‌دانید، گاهی خودش پیش می‌آید و اگر در آن لحظه‌ی کذایی حواس‌تان به خودتان نباشد، می‌گویند کار از دست بشد. اما بشنوید از خانمِ همسر، که جز یک ماچ و چندتا تاچ و یکی‌دوتا بغلِ مبسوط، دلش به کار دیگری نمی‌رود. زیرِ دلش هم. اما، اما تا دل‌تان بخواهد ابراز عشق می‌کند، ابراز دل‌تنگی می‌کند، ابراز صمیمیت و نوستالژی و اصلن ابراز همه‌چی می‌کند. خواب‌شان اما خیلی خواهر/برادرانه، خیلی وفادارانه، خیلی محکمه‌پسند است، باور کنید.

جوان که‌ بودیم، می‌گفتند برای آقایان عمومن همه‌چیز در جسم‌شان اتفاق می‌افتد، عشق و خیانت. برای خواهرانِ گرامی اما می‌تواند کل دنیا و عشق و صفا و خیانت و الخ، در حوزه‌ی غیرجسمانی اتفاق بیفتد، حادث شود (لامصب!) و آب هم از آب تکان نخورد. راستش را بخواهید سرهرمس این‌جور وقت‌ها اولدفشن می‌شود. این جوری است که به نظرم هردو با یک نتیجه از آزمون وفاداری بیرون می‌آیند. شب‌های‌شان چندان باجی به هم نمی‌دهد. (بعله سرهرمس مرد است) چیزی بدهکار و طلبکارِ هم نیستند. این جوری است که در نمای پایانی، وقتی صبحِ روز بعد شده و هم‌دیگر را در آغوش گرفته‌اند، هردو خوب می‌دانند که یک اتفاقی افتاده است. فیلم درست جایی تمام می‌شود، درست در لحظه‌ای تصویر کات می‌شود که خیال می‌کنیم هردو قصدِ اعتراف دارند. و هردو به‌سلامت عبور می‌کنند، از آن لحظه‌ی دردناک. انگار که تصمیمی مشترک، که بگذریم آقا، چه‌کاری‌ست اصلن پرداختن به شبی که تنها یک شب بوده، که حرف‌زدن از آن دردی را دوا نمی‌کند، برگردیم سر زندگی‌ خودمان که اتفاقن چندان هم خالی از عشق نبوده و نیست.

خانمِ «مسی تاج‌الدین»، نویسنده و کارگردان فیلم، ایرانی‌الاصل است. (یادبگیر و از خودت خجالت بکش مسی، همش یکی‌دو سال از تو بزرگ‌تره) و این شرقی‌بودن دُم‌اش در فیلم پیداست. در نحوه‌ی پرداختن‌شان به مساله‌ی خیانت، به زنانگی و مردانگی قضیه. حالا این حرف‌ها را فراموش کنید اما. دل‌تان خواست فیلم را ببینید که جزییات خوب و صحیحی دارد. (از آن تدوین موازی سکانس شام‌خوردنِ خانم همسر با آقای عشق سابق و دوستان‌شان، با سکانس پشتِ بارِ آقای همسر و خانمِ همکار کیف کنید. از این که چه‌طور صداها، دیالوگ‌ها دیزالو می‌شوند روی هم. تا دو موقعیت را یک‌سان، برابر تصویر کنند. تا صحنه‌ و شرایط آزمون را برای هردو کم‌وبیش مشابه نشان دهد) ساده و جمع‌وجور است و گمانم دوستش هم خواهید داشت.

2011-04-25T09:58:00.003+04:30

درازبه‌دراز افتاده‌ام روی تخت، لش. برق می‌زند خانه از تنهایی و سکوت. یک نامعلومیِ تخدیری‌ای دارد این بی‌صدایی، این دم‌دمای غروب، این دوده‌‌ای که نور را آرام‌آرام می‌مکد و می‌بلعد از روی دیوارها و سقف‌ها. خیره شدم به بقایای روز، از این‌جایی که من افتاده‌ام، تکه‌ای از آسمان که آبی‌اش به سیاهی می‌رود، آهسته‌آهسته. خواب نمی‌آید اما بیداری هم نیست. هشیاری هم نیست. چیزی‌ست شبیه ذهنی که رفته‌رفته تحلیل می‌رود. کاسه‌ی جمجمه‌ای که باز شده تا ذره‌ذره مغز را ببُرند و بیرون بیاورند. در تخت فروتر می‌روم، سنگین‌تر می‌شوم. اول، اضطراب‌ها و نگرانی‌ها محو می‌شوند. بعد نوبت به خاطرات و مخاطرات روز می‌رسد. بعدتر، سیل بی‌امانِ گفت‌وگوهای درونی، آدم‌ها، نام‌ها و جاها. یکی در دوردست اذان می‌گوید. از همه‌ی پنجره‌های باز باد می‌آید، می‌رود، نمی‌ماند. سیگارِ سوم. آخرین بار کی خبرِ خوش شنیدم؟

2011-04-20T17:34:00.000+04:30

سرهرمس مشعوف خواهد شد اگر کسی از رفقا، جایی یکی از این قبرستان‌های اتوموبیل سراغ داشته باشد، یا سرِ راهش به جایی دیگر، دیده باشد که ماشین‌های فرسوده و درب‌وداغان را روی هم تلنبار کرده باشند. این «رویِ هم»بوده‌گیِ قضیه دارای اهمیتی وافر است. طبعن سرهرمس از تهران و حومه‌اش سخن می‌گوید. خانواده‌ای را از نگرانی خواهید رهانید، مثل همیشه.

2011-04-20T01:13:00.004+04:30

"قلی‌خان، دزد بود، خان نبود. لابد تو هم اسمش رو شنفتی. وقتی به سن و سال تو بود به خودش گفت تا آخر عمرم، ببینم می‌تونم تنهایی هزار تا قافله رو لخت کنم؟ با همین یه حرف، پا جونش وایستاد و هزار تا قافله رو لخت کرد. آخر عمری پشت دستش رو داغ زد و به خودش گفت: هزارتات تموم شد. حالا ببینم عرضه‌ش رو داری تنهایی یه قافله رو سالم برسونی به مقصد؟ نشد، نشد، نتونست و مشغول‌الذمه‌ی خودش شد. تقاص از این بدتر؟!"

روزی روزگاری «روزی روزگاری» بود. پوووووف.

2011-04-16T19:10:00.000+04:30

شیرین

جدا از قضیه‌ی عینکِ دودی، بازی‌هایِ این اواخر آقای کیارستمی با مدیومِ سینما، نمونه‌ی شرقیِ ساختارزدایی‌هایی‌ست که آقای گدار از سینما می‌کند. و البته که فیلم‌های آقای کیارستمی را بیش‌تر از فیلم‌های آقای گدار دوست دارم. گاس که به این دلیل که پریشانه‌گیِ شلوغِ آن فیلم‌ها را ندارند، حول یک ایده چرخ می‌خورند و جلو می‌روند، طمأنینه دارند، چیزی که به زعمِ خیلی‌ها «کش‌دار»ی می‌آید. و این که آقای گدار همیشه به نظرم یک آقای روشنفکر عبوس و جدی با دغدغه‌های خیلی خیلی بزرگ می‌آید، در حالی که هم‌وطن‌مان یک آقای رند و بلا و بازی‌گوش است که خیلی حواسش عمومن جمع است حرف‌هایش گنده‌تر از فیلم‌هایش نشود. ‌‌‌

کاش پشت‌صحنه‌ی «کپی برابر اصل» را دیده باشید. خیلی تجربه‌ی دل‌چسبی بود که آدم «عرق‌ریزیِ روحی» آدمی که آن فیلم را خلق کرده ببیند. می‌خواهم بگویم فرق دارد عرق‌ریزی با عرق‌ریزی. مثل عرق‌خوری با عرق‌خوری. (خدا پدر آقارضای قاسمی را هم کلن بیامرزد، این وسط) یک وقتی با رفقا دعوا بر سر این بود که آیا محصول هنری لزومن باید پشتش عرقی ریخته شده باشد یا نه. آن‌وقت‌ها البته حواس‌مان نبود که در مورد این که دقیقن کجا و چه‌قدر عرق باید ریخته شود، باید مباحثه می‌کردیم. وگرنه که آدمِ عاقل و بالغ اصولن نمی‌پذیرد که همین‌طور فرتی و زرتی یک اثر هنری پدید آید و هیچ عرقی هم هیچ‌کجا فیلان. سرهرمس فرض می‌کند الان شما آدمی هستی که پشت‌صحنه‌ی مذکور را ندیده‌ای. گُلِ ماجرا این‌جا بود که کل فیلم را یک‌بار آقای کیارستمی با دونفر هنرپیشه‌ی دمِ دستش، و با دوربینی دمِ دستی، به طور کامل ساخته بود، قبل از شروع فیلم‌برداری فیلم اصلی. انگار که یک تمرین تام و تمامِ کامل، قبل از اجرای اصلی. یعنی یک‌جاهایی که این دوتا فیلم را هم‌زمان روی پرده می‌دیدی، مو نمی‌زد، از لحاظ قاب و اندازه و بیسار. مثل هر آدم‌حسابی دیگری هم، وسواس داشت روی جزییات فیلمش. تا جایی هم که ما دیدیم و نشان‌مان دادند خوش و خرم و سرحال تشریف داشتند آقای کارگردان. خلّصِ کلام این که داشت به‌ ایشان خوش می‌گذشت، حینِ خلقِ فیلم. منظورم دقیقن همین است.

«شیرین» را در مونیتور می‌دیدم. زاویه‌ی نورِ اتاق یک‌جور بدی بود برای فیلم‌دیدن. از پشت مونیتور نورِ بیرون می‌افتاد روی سرهرمس. تصویر هم که عمومن تیره. درنتیجه تمثالِ سرهرمس هم منعکس بود مدام روی مونیتور. این جوری بود که سرهرمس هم در تمام لحظه‌های فیلم، یک حضور قاطع بی‌تخفیفی داشت کنار خانم‌های «بازیگر». انگار نشسته بودم کنار بازیگرانی که نقش تماشاگران را بازی می‌کردند. (این موضوع را در بندهای بعدی که رسیدیم به فلسفیدن‌های سرهرمس لحاظ کنید. بدجوری موضوع را جالب‌تر می‌کند. باتشکر)

(اجازه بدهید این بند، بندِ بدیهیات باشد) «شیرین» تشکیل شده از نمای نزدیک حدود صد و ده‌دوازده بازیگرِ زنِ سینمای ایران، که روی صندلی سینما نشسته‌اند رو به دوربین، با کم‌ترین حرکت، و مثلن دارند فیلمِ «خسرو و شیرین» را تماشا می‌کنند روی پرده. ما تنها صدای فیلم را می‌شنویم و شاهد واکنش‌های صورتِ خانم‌ها هستیم. از اول تا به آخر. یک نسخه‌ای از شیرین و فرهاد را خانم فریده گل‌بو نوشته‌اند، بعد آقامحمدآقای رحمانیانِ بزرگ آن را بازنویسی کرده‌اند، مخصوصِ فیلمِ آقای کیارستمی. بعد یک جماعتِ حرفه‌ای از دوبلورهای سینما، آن را اجرا کرده‌اند، درجه‌یک.

آقای اندی وارهول یک جمله‌ای دارند به این مضمون که یک صورت (چهره) هم‌چون یک کار هنری است لذا استحقاقِ قابی درخور دارد. آقای وارهول شیفته‌ی آدم‌های مشهور بود. یعنی یک شیفته می‌گویم یک شیفته می‌شنوید ها. حالا اما شیرینِ آقای کیارستمی من را شدیدن یاد آن فتیشِ جالبِ آقای وارهول انداخت. شیرین را می‌شود رسمن پرتره‌ی صدواندی خانمِ مشهور و نسبتن‌مشهور دانست که یک‌جا دور هم جمع شده‌اند. شما فرض کنید ثبتِ تاریخیِ زن‌های این سال‌های سینمای ایران. می‌خواهم بگویم این‌ها وَرهای مختلف قضیه است. یک عمر مُد بود که می‌زدند بر سر سینمای آقای کیارستمی و الباقی دنباله‌دارانش، به جرم سیاه‌نمایی و ارایه‌ی تصویری عقب‌افتاده و زشت از ایران. (این‌ حرف‌ها البته مالِ قدیم‌هاست، شما یادتان نمی‌آید) حالا آقای کیارستمی یک آلبوم درست کرده از زیباترین و کم‌نقص‌ترینِ زنانِ خوش‌سیمای سینمای ایران. رسمن ویترین ساخته. بالاخره منصف باشیم و این‌جوری هم (که خیلی جورِ ناجور و کجی هم هست، قبول دارم) قضیه را ببینیم گاهی. من جای مسوولین امر بودم یک بخشی از بودجه‌ی جذب توریسم را بابت همین فیلم می‌ریختم به حسابِ سیبای آقای کیارستمی، والله.

یک تفکیک جالبی اتفاق افتاده بین فعل شنیدن و دیدن. چیزی که همیشه در سینما مرسوم بوده مترادف با هم، هم‌راه با هم باشند و جلو بروند. یک‌وقت‌هایی آن‌قدر محو داستانِ جذابِ شیرین و خسرو و البته فرهاد می‌شویم، که یادمان می‌رود صورت‌های بازیگر/تماشاگرها را با دقت ببینیم، واکنش‌های‌شان را به آن‌ جای قصه. و لحظه‌های فراوانی هم هست که هجومِ دیتاهای بیرونی‌ای که داریم از هر کدام از خانم‌ها، از خودشان تا فیلم‌های دیگری که بازی کرده‌اند، کاری می‌کند که قصه را ول می‌کنیم، می‌چسبیم به جزییات صورت و میمیک و حسِ آن آدم، در آن لحظه. گاهی ذهنِ قصه‌دوست‌مان تصویر را بی‌خیال می‌شود و سرتاپا گوشِ قصه می‌شود، گاهی هم چشم راه خودش را می‌رود، هرزه‌گی می‌کند، می‌چرد برای خودش. می‌خواهم بگویم این جداکردن تصویر و صدا، به این شدت، به این حجم، کار تازه‌ای‌ست.

بعد خب آدم فکرش هزار راه می‌رود. مثلن این که تقریبن مطمئن هستی که عمرن آقای کیارستمی عین همین صدایی را که طراحی کرده و ساخته و به جای صدای فیلمی که هرگز ساخته نشده به خوردِ ما می‌دهد، حینِ بازی‌گرفتنِ از خانم‌ها برای‌شان پخش کرده باشد. بازی که می‌گویم یعنی همین. یعنی ظاهر قضیه این است که ما شاهد نابازیگریِ بازیگرانِ حرفه‌ای هستیم، شاهد واکنش‌های خالص و طبیعیِ خودشان وقتی جای‌شان با ما عوض شده و نشسته‌اند روی صندلی تماشاگر. در حالی که دقیقن همین‌جا باید برای آقای کیارستمی و این‌جور بازی‌گرفتنش از این آدم‌ها، کف بزنیم. (یادمان نرفته که یکی از تهمت‌هایی که به آقای کیارستمی می‌زدند این بود که بلد نیست با بازیگران حرفه‌ای کار کند، بلد نیست بازی بگیرد. روکم‌کنی از این بیش‌تر؟ صدواندی بازیگر حرفه‌ای، در یک فیلم) هم خیاط را در کوزه انداخته، هم شمای عامی را مثلن برداشته برده به خلوتِ بیرونِ از پرده‌ی آدم‌های مشهور، هم کاری کرده با صنعت دوبله که تا به حال سابقه نداشته: دوبله‌کردنِ فیلمی که اصلن وجود ندارد.

اصولن آقای کیارستمی کار عجیبی کرده، فیلم را هم ساخته و هم نساخته. فیلمِ داخلِ فیلم، فیلمِ روی پرده‌ی فرضی را دارم می‌گویم. همانی را که از روی صداهایش شمای بیننده برمی‌داری در ذهن خودت می‌سازی. شما را کرده کارگردان، و همه چیز را با همه چیز جابه‌جا کرده. پوووف!

یک بخشی از جماعتِ حاضر در فیلم، عملن مهم‌ترین بازیِ عمرشان را کرده‌اند. یعنی اگر بپرسی ازشان، با همین حضورِ زیرِ یک‌دقیقه‌ای، به‌ترین و مهم‌ترین فیلمِ کارنامه‌شان همین «شیرین» است. برای یک تعدادی از این خانم‌ها، این درخورترین قابی است که تابه‌حال در آن قرار گرفته‌اند. شبیه پوزخند است کلن قضیه، نه؟

خودم را می‌گویم، اولین باری بود که این‌جور سر حوصله و صبر داستانِ آقای حکیم نظامی را از اول تا آخر دنبال کردم. حالا شما بیا هی آه و ناله کن و همایش و سمینار که چه‌جوری کلاسیک‌های فارسی را برگردانیم به مردم. چه‌جوری یقه‌ی آدم‌ها را بگیریم دعوت‌شان کنیم برای یک بار هم که شده سری به این جور جاها بزنند. چه‌جوری برداریم قصه‌های به این استخوان‌داری‌مان را به خورد اجنبی‌جماعت بدهیم. به همین شیرینی.

2011-04-13T15:33:00.000+04:30

بعد تا یک جایی این جوری است که دل‌ت را خوش کرده‌ای به مال دنیا، که پیشه‌ات اگر این همه بیگانه است ذات و روح و آدم‌هایش با تو، با جوهره و دل‌خوشی‌ها و دل‌مشغولی‌های‌ت، لااقل یک توجیهی، تفسیری، چوبی، چیزی برای خودت داری آخرِ شب، که آن تن‌دادن بهای این تن‌پروری بوده، خودت را به آسایش فروختی، اشکالی هم ندارد، ها؟ اما روزگارت وقتی جوری چرخ خورد و چرخانیده شد و جوری ماندی لای چرخِ چرخ‌دنده که از آن جور دادنِ تن، چرخ‌دادنِ تن، این تهِ راحت هم حاصل نمی‌شود دیگر، درمی‌مانی در جوابِ خودت. می‌مانی، همین‌طور :| می‌مانی برای خودت، تا مدت‌ها.

2011-04-13T13:00:00.001+04:30

منوط به بدعتِ بوطیقای مضمونی*

سرهرمس این کلمه‌ی کوفتیِ «غبطه» را می‌گذارد این‌جا بماند، در همین سطر اول، تا بعدها یادش بماند که این روزها و ماه‌ها، روزگاری بودند‌ حوالی 35‌سالگی‌ (سلام 35ساله‌گی آقای بولتس که همان موقع هم هیچ کلمه‌ای گیر نیاورده بودم برای گفتن درباب آن پست‌ت، بس که فیلان) که سرهرمس بیش از هر روزگار دیگری، نشسته بود خودش را تماشا کرده بود، کار و دکان و پیشه‌اش را. تماشا کرده بود که چه‌طور دو تا از به‌ترین رفقایش در همین دورانِ سی‌وچندساله‌گی دست‌شان را گرفته بودند به سوداهای‌شان، جسارت و شهامت و همت کرده بودند، و راه‌شان را از گذشته‌شان به‌کل جدا کرده بودند، از خودِ معمولیِ غمگینِ قدیم‌شان. یکی‌شان «هنرگردانی» و گالری‌داری پیشه کرد و چرخ‌ِ «ایگرگ‌»اش را با همان دست‌های سیمانی‌اش چرخاند و هل داد خودش را به سمتی که حرفه‌اش بشود مجموعه‌ای از کارهایی که دوست‌شان دارد، که زحمتی که می‌برد، آن طعمِ خسته‌گی بعدش، زیر زبان‌ش خوش‌گوار باشد، لااقل. دیگری گذاشت آن‌قدر دنیا بچرخد تا عاقبت‌ِ خوش‌ش بشود «زورق»، که بعد از عمری این طرف و آن طرف رفتن، حالا بشود که آدم پزش را بدهد به سایرین. بگوید رفیقی دارم من با این هوا جربزه، که دارد دقیقن کاری را می‌کند که دلش می‌خواهد و اتفاقن از این جایی که من دارم می‌بینم، بدجوری قواره‌ی تنِ خودش است. نفر سوم را نمی‌شناسم، اما می‌دانم که دختری هست به نام نگین، که یک روز زندگی‌اش را گذاشت کنار، خودش را جمع کرد و کافه‌‌ی «خونه» را راه انداخت. دورادور خوش‌حالم برایش. خوش‌حالم برای آن‌هایی که کتاب‌فروشی‌شان را راه انداختند. خوش‌حالم برای آن‌هایی که این جوری خودشان را از این مسیر لعنتیِ مرسومِ زندگی یک‌جوری کنار کشیدند و یک غلطی کردند در زندگانی‌شان، بالاخره، که بشود آدم سرش را بعدها بالا بگیرد که لااقل یک تکانی دادم به خودم، ته‌ش هرچی حالا.

*از خلال پانتومیمِ یک گودری

2011-04-11T16:05:00.002+04:30

از سلین اگر بخواهم حرف بزنم، باید از پره‌های بینی‌اش شروع کنم. پره‌هایی که وقت‌های ترشح آدرنالین، اوج می‌گرفت و از هم باز می‌شد و پر می‌گشود و آدم را به این فکر می‌انداخت که با همان‌ها اگر بخواهد، اگر ذره‌ای جلوتر برود، می‌تواند پرواز کند. یک‌بار به خودش هم گفتم. گفتم زن‌هایی شبیه تو. گفت مزخرف نگو. گفتم خودت را دیده‌ای وقتی داری اوج می‌گیری؟ وقتی با همان پره‌های گشوده‌ی بینی داری دنیا را از جایی چندپله بالاتر تماشا می‌کنی؟ گفت مرض که ندارم که. تو بگو. گفتم. برایش از مرضیه و سوسن و کاملیا گفتم. از مرضیه که آن‌جور سفت و استوار زندگی‌اش را سرپا نگه داشته بود و بچه‌هایش را راضی. از سوسن وقت‌هایی که تمام نفرت‌ش را از آدم مقابل‌ش می‌ریخت در گشودگی پره‌ها، از کامیلا که وقتی فریااااد می‌زد که آسمون آبی می‌شه، و گردن‌ش را کش‌ می‌داد و قوس می‌داد و یک‌وری می‌شد. گفتم زن‌هایی شبیهِ تو خیالِ من را راحت می‌کنند که جهان سر جای خودش خواهد ایستاد. که زمین سفت است و ملالی نیست، کلن.

سلین خواهرِ دورِ ایرما بود. خیلی دور. تروتازه و نوجوان که بودند، هوا که به خنکی می‌زد عصرها، می‌رفتند کنار ساحل، بادبادک هوا می‌کردند. عادت‌شان بود که هر سال شهریور بادبادکِ تازه‌ای داشته باشند. هردو یک چیزهایی را نگه داشته بودند از آن روزها. این‌ها را ورنوش بعدن برایم تعریف کرده بود. ایرما بادبادک‌ها را نگه داشته بود. نخ‌های‌شان را چیده بود و خودِ بادبادک‌ها را یک‌جور مرتبی تا کرده بود. یک جوری که معلوم بود دیگر هوا نخواهند رفت. سلین نخ‌ها را نگه داشته بود. به هر کدام تکه‌ی کوچکی از خودِ بادبادک را بسته بود، محضِ تفاوت صرفن. ورنوش مریضِ تفسیرکردنِ چیزهای ساده بود. می‌گفت ایرما آدم‌ها را نگه می‌دارد، تا سال‌ها. بی‌که چیزی از رابطه‌هایش با آن‌ها برایش باقی مانده باشد. سلین زود آدم‌ها را فراموش می‌کرد. اما می‌شد که بشیند ساعت‌ها برای‌ت تعریف کند از کیفیتِ هر رابطه. آن سرِ رابطه‌ را اما یادش نبود. صورت نداشت آدمی که آن سرِ نخ بود.

از سلین اگر بخواهم بیش‌تر بگویم، باید خیلی عقب بروم در زمان، برسم به حوالیِ سال صِفر. صِفرِ خودم.