فقط ادبيات است که اندوه را، اندوه کشنده چندروزه را، چندماهه را تاب مي آورد. اندوهي که از سر صبح، وقتي چشم باز مي کني و با خودت مي گويي لعنت به اين زندگي شروع مي شود، وقتي پتو را از روي خودت کنار مي زني و از تخت پايين مي آيي و پاهايت، سنگ سرد را لمس مي کند. وقتي به سمت توالت راه مي افتي و خودت را در آينه نگاه مي کني و به صورت خودت دست مي کشي. ادبيات صبور و دست و دلباز است. حتي مي گذارد ساعت ها توي رختخواب بماني و به سقف زل بزني. مي گذارد با چشمان بسته بيدار باشي و مي گذارد غلت زدن، پتو را به کناري انداختن و پايين آمدن،هرچند صفحه که خواستي طول بکشد. سلام مارسل پروست. فقط ادبيات است که مي تواند با کمترين واسطه از اين اندوه بگويد و به عمقش برسد. توي فيلم حتماً بايد اشکي بريزي، حتماً بايد حرفي بزني، حتماً بايد خطوط چهره ات در هم باشد، حتماً بايد توي گريم، زير چشمت را سياه کرده باشند و سايه هايي به صورتت اضافه کرده باشند و از همه مهم تر اينکه توي فيلم، توي تئاتر کسي دارد اندوه را برايت بازي مي کند. زور مي زند آن چيزي که مربوط به درون آدم هاست نه بيرون شان بياورد و بنشاند روي چهره اش، روي حرکات دست و صورتش تا تو که داري تماشايش مي کني از اين اندوه چيزي دستگيرت شود. اما ادبيات شوآف ندارد و بي اغراق است. بازي نمي کند و اندوه را نمايش نمي دهد و مي گذارد سر جاي خودش، به حياتش ادامه دهد و ردي روي همه چيز بگذارد بي اينکه ديده شود. فيلم ها کم طاقتند، وقتي بيدار مي شوي حتماً بايد چشمت را باز کني يا حتماً بايد جوري تکان بخوري که معلوم باشد بيدار شده يي. فيلم ها کم طاقتند، نبايد لفتش بدهي و نمي گذارند دوساعتي را که وقت هست به تو و بيدارشدنت و پتو را کنارزدنت و لمس کردن سنگ سرد زير پايت اختصاص پيدا کند و بعد بگويند خانم ها آقايان، فيلم ما همين بود و تمام شد. تئاترها هم مثل فيلم ها وقت ندارند و نقاشي ها و عکس ها محدودند و بيروني، و موسيقي اشاره مستقيم نمي کند. ادبيات نه محدوديتي دارد و نه پروايي. مي گذارد ناديدني ها همان طور بمانند و مي گذارد تا هرجا خواستند خودشان را پهن کنند. ادبيات مي تواند در سکوت از اندوه بگويد. اندوهي که نتيجه آني اتفاقي که ديروز افتاده يا هفته پيش و ماه پيش افتاده نيست. شش ماه و يک روز است که همراهت آمده و حالاحالاها دست بردار نيست و نمي گذارد فراموشش کني. توي آينه، توي خيابان، توي مترو، توي صفحه هاي روزنامه، در اخبار تلويزيون، توي مغازه، روي کيوسک هاي تلفن و ديوارنوشته ها، سلام صفحه «جهان اندوه» سه شنبه هاي جهان اقتصاد.
مرضیه رسولی، اعتماد
|
Post a Comment